Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια. Η καλλιτεχνική δημιουργία δεν είναι χόμπι».

Αυτό ήταν το κάλεσμα της συνέντευξης Τύπου που έδωσαν μέσα στη βδομάδα δύο καλλιτεχνικά σωματεία, το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) και το Σωματείο Εργαζομένων στον Χώρο του Χορού (ΣΕΧΩΧΟ). Οι εκπρόσωποι των σωματείων κατήγγειλαν τον εμπαιγμό του υπουργείου Πολιτισμού για τις όλο και μειούμενες επιχορηγήσεις που δίνονται προς καλλιτέχνες και ομάδες για την υλοποίηση παραγωγών στο θέατρο και στον χορό. Την κινητοποίηση στηρίζει και η ΠΟΘΑ.

Στην τοποθέτησή του ο Ελισσαίος Βλάχος, γενικός γραμματέας του ΣΕΗ, ανέδειξε την πολιτική του υπουργείου, δίνοντας και συγκεκριμένα στοιχεία. Τόσο στο θέατρο όσο και στον χορό το συνολικό ποσό χρηματοδότησης μειώθηκε μέσα σε έναν χρόνο γύρω στο 16%. Μάλιστα, οι επιχορηγήσεις μειώνονται συνεχώς τα τελευταία χρόνια.

Ολα τα παραπάνω γίνονται σε μια περίοδο που η ακρίβεια καλπάζει, και αυτό για μια παραγωγή σημαίνει «ακριβότερα ενοίκια θεάτρων και χώρων πρόβας, ακριβότερη Ενέργεια, ακριβότερα υλικά για σκηνικά και κοστούμια, και σε όλα αυτά προστίθεται ο ΦΠΑ. Κατά τους συντηρητικούς υπολογισμούς του Σωματείου, το κόστος μιας παραγωγής αυξήθηκε γύρω στο 30% από το 2021».

Δείχνοντας τον αγοραίο τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει το υπουργείο την καλλιτεχνική δημιουργία, ο συνδικαλιστής στάθηκε στους όρους με τους οποίους «βαθμολογείται» μια πρόταση: «Βαθμολογείται ακόμα και για το αν έχουν βρει άλλες πηγές χρηματοδότησης, μεταξύ αυτών και ιδιωτικές. Δηλαδή τις κρίνει για το πόσο καλά θα καλύψουν από κάθε είδους χορηγούς όσα το κράτος αρνείται να δώσει».

Αναφερόμενος στο πότε και πώς ανακοινώνονται οι χορηγίες, ο Ελ. Βλάχος σημείωσε ότι «οι αιτήσεις έκλεισαν στις 2 Φεβρουαρίου και τα αποτελέσματα βγήκαν στις 17 Αυγούστου, 196 μέρες μετά. Βγήκαν πιο αργά από τις τρεις προηγούμενες χρονιές και τελευταία απ' όλους τους τομείς του προγράμματος. Επί 6 μήνες η ομάδα κρατά σε αναμονή θίασο και συνεργάτες, χωρίς να ξέρει αν και πόσα θα πάρει. Μετά πρέπει να υλοποιήσει την πρότασή της, ή τουλάχιστον να την ξεκινήσει, μέσα στη χρονιά. Οι περισσότεροι θίασοι καταλήγουν να στριμώχνονται στη μικρή σεζόν μετά το Πάσχα για να βγάλουν τις 15 παραστάσεις. Γνωρίζουμε ήδη ομάδες που μπροστά στο ποσό, που δεν φτάνει ούτε για τα βασικά, σκέφτονται σοβαρά να αρνηθούν την επιχορήγηση...».

Το μόνο σίγουρο είναι ότι τη διαφορά την πληρώνουν οι εργαζόμενοι και οι δημιουργοί: «Πάρτε μια συνηθισμένη παραγωγή. Πέντε ηθοποιοί, είκοσι παραστάσεις, τρεισήμισι μήνες δουλειάς μαζί με τις πρόβες. Με σφιχτή διαχείριση κοστίζει γύρω στα 40.000 ευρώ. Με τα 15.000 που πήραν οι περισσότεροι και 50 εισιτήρια τη βραδιά - που είναι καλό σενάριο - φτάνει τα 30.000. Τα 10.000 που λείπουν θα βγουν από το ίδιο το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα: Φτωχότερα σκηνικά και κοστούμια, λιγότερη μουσική, λιγότερος χρόνος προβών. Κυρίως όμως θα βγουν από τις αμοιβές: Κομμένοι ρόλοι και συνεργάτες, πρόβες απλήρωτες ή με την ώρα, "ποσοστά", ανασφάλιστη δουλειά, συμφωνίες που δεν τηρούνται. Το υπουργείο το ξέρει...

Το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών δεν δέχεται η αμοιβή του ηθοποιού να είναι το μέγεθος που "προσαρμόζεται" για να κλείσει κάθε ανεπαρκής προϋπολογισμός. Και αν αυτή η στάση φέρει αδιέξοδο, ας φανεί εκεί που ανήκει, στην πολιτική του υπουργείου, αντί να κρύβεται πίσω από την αυτοθυσία μας. Γι' αυτό η μάχη για τις επιχορηγήσεις είναι δεμένη με τη μάχη μας για Συλλογική Σύμβαση Εργασίας στο ελεύθερο θέατρο».

Οπως σημείωσε, οι ομάδες στο θέατρο και στον χορό που κάνουν αιτήσεις για επιχορήγηση «είναι ο χώρος όπου η Τέχνη μας αναπνέει και αναπτύσσεται πιο ελεύθερα. Εκεί δεν μεσολαβεί ο μεγάλος παραγωγός και η κερδοφορία δεν είναι ο μοναδικός στόχος. Εκεί δοκιμάζονται νέες μορφές και νέο περιεχόμενο, εκεί μπορεί να ανέβει και το νέο ελληνικό έργο. Εκεί κάνουν τα πρώτα τους βήματα οι δημιουργοί που αύριο θα στελεχώσουν και τις μεγάλες σκηνές. Ο ρόλος των ομάδων είναι κρίσιμος για την εξέλιξη της Τέχνης, για την πολυμορφία και τη διεύρυνσή της, για την ανανέωση του μέσου και για την πολυπρισματική απεικόνιση της εποχής μας. Από τις ομάδες στο θέατρο και στον χορό θα προκύψει το καινούργιο, το ανατρεπτικό, το μοναδικό.

Οταν το κράτος στραγγίζει αυτόν τον χώρο, το τι θα δει το κοινό το αποφασίζουν όσοι έχουν τα χρήματα: Οι εμπορικές σκηνές που κυνηγούν το sold out και τα μεγάλα ιδιωτικά ιδρύματα. Οσοι δεν χωρούν εκεί αντιμετωπίζονται σαν χομπίστες».

Απαντώντας στο επιχείρημα που μπαίνει από την κυβέρνηση ότι «δεν υπάρχει ο δημοσιονομικός χώρος», ο Ελ. Βλάχος αναφέρθηκε στα δισεκατομμύρια που δαπανώνται για να εμπλακεί η χώρα μας όλο και βαθύτερα στον πόλεμο, ενώ στάθηκε και στη χρηματοδότηση μέσω ΕΚΚΟΜΕΔ: «Προβλέπονται περίπου 20 εκατ. ευρώ τον χρόνο για τα 6 ιδιωτικά κανάλια εθνικής εμβέλειας, έως 3,3 εκατ. για το καθένα. Στις επιδοτούμενες κατηγορίες μπαίνουν πλέον και ριάλιτι και τηλεπαιχνίδια. Ενα μόνο κανάλι μπορεί να πάρει περισσότερα απ' όσα πήραν όλες μαζί οι 150 επιχορηγήσεις θεάτρου και χορού».

Από τη μεριά της η Ολγα Καλατζή, πρόεδρος του ΣΕΧΩΧΟ, υπογράμμισε ορισμένα σημεία που αφορούν κυρίως τον χορό.

Οπως είπε, «οι επιχορηγήσεις του υπουργείου Πολιτισμού είναι η μοναδική κρατική στήριξη που δέχεται ο χορός - και το θέατρο - στην Ελλάδα. Δεν διαθέτουμε Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, ούτε "στέγη χορού", τα οποία εδώ και χρόνια διεκδικούμε. Εργασία που να εξασφαλίζει τους όρους επιβίωσής μας από το αντικείμενο που σπουδάσαμε και ένα κέντρο διαμορφωμένο για να καλύπτει όλες τις ανάγκες χορευτών και χορογράφων, με υποδομή για παραστάσεις, πρόβες, καλλιτεχνική φιλοξενία, αλλά και βιβλιοθήκη που να καλύπτει τις ανάγκες για έρευνα και περαιτέρω ανάπτυξη, καλλιέργεια και εκπαίδευση στα είδη και την τέχνη του χορού, της χορογραφίας και της παράστασης. Αυτός είναι ο οραματισμός και ο σχεδιασμός που επιθυμούμε για την τέχνη που αγαπάμε και που ακόμη κι αν δεν υπάρχει ως ορατή επιλογή σήμερα που μιλάμε, εμείς με πείσμα θα το διεκδικούμε».

Αναφέρθηκε επίσης στην απουσία στήριξης ομάδων από την περιφέρεια: «Η Θεσσαλονίκη, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας και ένας από τους βασικούς πυρήνες σύγχρονης χορευτικής δημιουργίας, απουσιάζει εντελώς από τις εγκεκριμένες επιχορηγήσεις ανεξάρτητων σχημάτων χορού, ενώ και η χρηματοδότηση για παραγωγή νέου έργου από ομάδες της περιφέρειας παραμένει περιορισμένη. Η περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως τόπος φιλοξενίας πολιτιστικών γεγονότων. Οφείλει να υποστηρίζεται ως τόπος διαβίωσης και παραγωγής σύγχρονου πολιτισμού».

- Αμεση έκτακτη επιχορήγηση για το 2026.

- Απόδοση του 2% του ετήσιου προϋπολογισμού για τον Πολιτισμό, με συγκεκριμένη ποσόστωση για το θέατρο και τον χορό που να ανταποκρίνεται πλήρως στις σύγχρονες ανάγκες της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

- Καμία επίπτωση ή αποκλεισμό από πλευράς ΥΠΠΟ προς τις ομάδες για τις μελλοντικές τους αιτήσεις, σε περίπτωση που προσαρμόσουν το πρόγραμμά τους ή αρνηθούν τη φετινή ανεπαρκή χρηματοδότηση.

- Εξασφάλιση και παραχώρηση δημόσιων χώρων για πρόβες.

Οπως σημειώνεται στο κείμενο:

«Θεωρούμε αυτονόητο και αδιαπραγμάτευτο το δικαίωμα κάθε εργαζόμενου να εκφράζει τη διαμαρτυρία του απέναντι σε μια απόλυση ή σε οποιαδήποτε εργασιακή αδικία, καθώς και το δικαίωμα των συνδικαλιστικών μας εκπροσώπων, όπως ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Μουσικού Συλλόγου και ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Αθήνας, να παρεμβαίνουν, να ενημερώνουν και να υπερασπίζονται τους εργαζόμενους στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Η άσκηση αυτών των δικαιωμάτων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πειθαρχικό αδίκημα, ούτε να οδηγεί σε πειθαρχικές κυρώσεις. Η ελευθερία της έκφρασης, η συνδικαλιστική δράση και η συλλογική διεκδίκηση αποτελούν θεμελιώδη δικαιώματα.

Η Εθνική Λυρική Σκηνή αποτελεί κορυφαίο δημόσιο πολιτιστικό οργανισμό και οφείλει να αποτελεί χώρο ελευθερίας, αξιοπρέπειας και σεβασμού των δικαιωμάτων των εργαζομένων και των καλλιτεχνών.

Ζητάμε από τη διοίκηση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής:

- Την άμεση ανάκληση των πειθαρχικών ποινών που έχουν επιβληθεί σε συναδέλφους μας.

- Τον σεβασμό της ελευθερίας της έκφρασης και της συνδικαλιστικής δράσης όλων των εργαζομένων.

- Τη διασφάλιση ότι η έκφραση διαμαρτυρίας και η συμμετοχή σε συλλογικές συνδικαλιστικές δράσεις δεν θα αντιμετωπίζονται ως πειθαρχικά παραπτώματα.

Καλούμε κάθε άνθρωπο του Πολιτισμού, κάθε εργαζόμενο στην Τέχνη που υπερασπίζεται την ελευθερία της έκφρασης, τη συλλογική δράση και την αξιοπρέπεια στην εργασία, να στηρίξει το παρόν ψήφισμα με την υπογραφή του».

• Οι υπογραφές έχουν αναρτηθεί στο Facebook του Πανελλήνιου Μουσικού Συλλόγου, όπου υπάρχει και η φόρμα στην οποία μπορεί να υπογράφει κάθε άνθρωπος της Τέχνης.