ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 28 Ιούνη 1998
Σελ. /46
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΔΑΣΟΠΥΡΟΣΒΕΣΗ - ΔΑΣΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Εναρμονισμένες με την ΟΝΕ οι επιλογές της κυβέρνησης

Ο αγώνας για την προστασία των δασών είναι υπόθεση, όχι μόνο των ειδικών ή των εργαζομένων, αλλά όλου του ελληνικού λαού

Εχουν περάσει ήδη δυο μήνες από την έναρξη της φετινής αντιπυρικής περιόδου και το μέτωπο των δασικών πυρκαγιών έχει ανοίξει. Ο κρατικός μηχανισμός θα αντιμετωπίσει φέτος τις... ετήσιες πυρκαγιές με την Πυροσβεστική, αφού ο Ν. 2612/98 προβλέπει τη μεταφορά αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών, από τη Δασική Υπηρεσία, στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Ο νόμος αυτός ψηφίστηκε, παρά τη ριζική αντίθεση όλων των συνδικαλιστικών και επιστημονικών φορέων, οι οποίοι ανέπτυξαν αγώνες και απεργιακές κινητοποιήσεις για να αποτρέψουν αυτό το ενδεχόμενο, αλλά και όλων των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης μέχρι την ψήφισή του από την κυβερνητική πλειοψηφία, αναδείχτηκαν πλευρές και στοιχεία που αξίζει να σχολιαστούν και να βγουν συμπεράσματα.

1. Βασικό στοιχείο θεμελίωσης της επιλογής της ήταν και είναι, ότι "με δεδομένη τη δημοσιονομική πολιτική της αλλά και τις υποχρεώσεις της σύγκλισης της οικονομίας της χώρας, στα πλαίσια της ΟΝΕ, δεν είναι δυνατή η δημιουργία του Ενιαίου Φορέα Δασοπροστασίας στα πλαίσια του υπουργείου Γεωργίας", όπως είχαν προτείνει όλοι οι φορείς και είχε υιοθετήσει ως πρόταση και το πόρισμα της επιτροπής της Βουλής για τα δάση το 1992 με την ψήφο και του ΠΑΣΟΚ.

2. H επιλογή αυτή είναι συνεπής με τη συνολική κατεύθυνση στον τομέα των δασών, που είναι η προσαρμογή της δασικής οικονομίας στους νόμους της αγοράς και η ιδιωτικοποίηση τομέων της δασοπονίας, με την ταυτόχρονη αλλαγή του ρόλου του δημοσίου στον τομέα αυτό και την κατάργηση της Γενικής Γραμματείας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος, ενώ οξύνονται παραπέρα τα ανεπίλυτα βασικά προβλήματα των δασών (ιδιοκτησιακό, δασικό κτηματολόγιο, σχεδιασμός χρήσεων γης, δαπάνες κλπ.), των οποίων η λύση θα συνέβαλλε καθοριστικά στην αντιμετώπιση και των εμπρησμών.

3. Εγινε σκόπιμη απόκρυψη της πραγματικότητας, ότι οι καταστροφικότερες δασικές πυρκαγιές είναι αποτέλεσμα εμπρησμών σε δασικές εκτάσεις με τουριστικό ή γενικότερο οικονομικό ενδιαφέρον. Αξιοποιούνται, δηλαδή, οι δασικές πυρκαγιές από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και μετά την πυρκαγιά δεν κηρύσσονται αναδασωτέες περιοχές, που έχουν οικονομική και τουριστική αξία. Αφήνεται έτσι ανοιχτός ο δρόμος για κερδοσκοπία στις δασικές εκτάσεις.

4. Η κυβερνητική πολιτική και στον τομέα των δασών αγνόησε, για άλλη μια φορά, τους εργαζόμενους, τους συνδικαλιστικούς και επιστημονικούς φορείς, το πανεπιστήμιο, τη διεθνή εμπειρία και τα δεδομένα της δασολογικής επιστήμης σε παγκόσμιο επίπεδο, που αντιμετωπίζουν τις δασικές πυρκαγιές ως ενιαίο αντικείμενο, μέρος της συνολικής διαχείρισης του δασικού οικοσυστήματος, προκειμένου να υλοποιήσει την επιλογή της αυτή. Για την υλοποίησή της, δε, σοβαρή "βοήθεια" έδωσε στην κυβέρνηση η συνδικαλιστική ηγεσία της κυβερνητικής παράταξης (ΠΑΣΚ), που συστηματικά υπονόμευε και προσπαθούσε να μπλοκάρει κάθε φωνή και μορφή αντίστασης του συνδικαλιστικού κινήματος των εργαζομένων.

5. Γενικότερα, η ιδιομορφία της δασοπονίας, το χαμηλό επιτόκιο απόδοσης του κεφαλαίου που επενδύεται στη δασοπονία οδηγούν το κεφάλαιο και τις κυβερνήσεις που στηρίζει σε αποκλειστικό ουσιαστικό στόχο: την κερδοσκοπία μέσω της αλλαγής της χρήσης των δασών σε οικόπεδα, βίλες, τουριστικές εγκαταστάσεις κλπ. Η σημερινή κατάσταση, σε τελευταία ανάλυση, είναι αποτέλεσμα της μέχρι σήμερα διαχείρισης στα πλαίσια της εξαρτημένης καπιταλιστικής ανάπτυξης της χώρας μας.

6. Προτάσεις υπήρχαν και υπάρχουν, το κύριο όμως, όπως αποδείχτηκε για άλλη μια φορά, είναι ότι το κίνημα των εργαζομένων, της νεολαίας, των οικολογικών οργανώσεων, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρέπει να εντάξει το μέτωπο πάλης για την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων και του περιβάλλοντος, γενικά, στο μέτωπο πάλης για τη συνολική αντίσταση και αντεπίθεση ενάντια στη νεοφιλελεύθερη, ουσιαστικά, κυβερνητική πολιτική, που δε χτυπά μόνο τα δάση, αλλά και τις εργασιακές σχέσεις, την υγεία και την παιδεία, το σύνολο της ζωής των εργαζομένων. Να συμβάλει στην αλλαγή των συσχετισμών σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση για να επιλυθούν, από μια δασική πολιτική πραγματικής προστασίας των δασών, το σύνολο των προβλημάτων (π.χ. δασική νομοθεσία, ιδιοκτησιακό, δασικό κτηματολόγιο κλπ.), αλλά και οι δασικές πυρκαγιές να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά. Η πολιτική αυτή θα είναι σε αντίθετη κατεύθυνση από τις επιλογές της σημερινής αλλά και των προηγούμενων κυβερνήσεων.

7. Αυτός ο αγώνας είναι υπόθεση όχι μόνο των ειδικών ή των εργαζομένων στα δάση, αλλά κάθε εργαζόμενου, όλου του ελληνικού λαού. Γιατί και στον τομέα του δασικού πλούτου πρέπει να πάρει την υπόθεση της προστασίας και οικολογικής ανόρθωσης των δασών και του περιβάλλοντος, γενικότερα, στα χέρια του.

Αντώνης ΡΑΛΛΑΤΟΣ

Δασολόγος

Πολλαπλώς απροστάτευτα φέτος τα δάση

"Ηταν στραβό το κλήμα", ήρθε φέτος και η μεταφορά της αρμοδιότητας δασοπυρόσβεσης από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική και - δυστυχώς - όλα προμηνύονται "μαύρα"...

Πάνω από πέντε εκατομμύρια στρέμματα δάσους έγιναν στάχτη στη χώρα μας τα τελευταία 11 χρόνια. Αίτια της καταστροφής ήταν η αντιδασική νομοθεσία, το ανεπίλυτο ιδιοκτησιακό πρόβλημα, το ανύπαρκτο Δασικό Κτηματολόγιο, ο σχεδιασμός χρήσεων γης, η έλλειψη συντονισμού μεταξύ των δημοσίων υπηρεσιών, καθώς και η δράση εμπρηστών και καταπατητών.

Στις αρχές του περασμένου μήνα, που είναι και αρχή της αντιπυρικής περιόδου, η κυβέρνηση ψήφισε στη Βουλή νόμο που αποσπά τη δασοπυρόσβεση από τη Δασική Υπηρεσία και την αναθέτει στο Πυροσβεστικό Σώμα. Αντί για την ίδρυση ενιαίου φορέα δασοπροστασίας, που είχε αποφασίσει ομόφωνα το 1993 Διακομματική Επιτροπή της Βουλής, μέσα στο καλοκαίρι αναθέτει στους πυροσβέστες τη σωτηρία του δασικού μας πλούτου.

Τι κι αν παγκοσμίως η δασοπυρόσβεση ανήκει στη Δασική Υπηρεσία; Τι κι αν οι δασικοί διαμαρτυρήθηκαν και απήργησαν, ζητώντας τη δημιουργία ενιαίου φορέα δασοπροστασίας στα πλαίσια του υπουργείου Γεωργίας, που θα επιλαμβάνεται όλων των κινδύνων (καταπατήσεις, εκχερσώσεις, ασθένειες, χειμαρικό πρόβλημα, λαθροϋλοτομία, λαθροθηρία), που απειλούν τα δάση κι όχι μόνο στις δασικές πυρκαγιές; Η κυβέρνηση πρωτοτύπησε. Ο λόγος; "Με τις παρούσες δημοσιονομικές συνθήκες και διαρκούσης της προσπάθειας σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας με την ευρωπαϊκή, η ύπαρξη δυο φορέων καταστολής των δασικών πυρκαγιών δεν αποτελεί ορθολογική λύση... ", ανέφερε η εισηγητική έκθεση του νόμου.

Ετοιμοι με ελλείψεις;

Για να συμπληρωθούν οι ελλείψεις της Πυροσβεστικής (4.700 υπάλληλοι), που αποτελεί δημόσια υπηρεσία, η οργανική δύναμη της οποίας βρίσκεται στα επίπεδα της δεκαετίας του ...1940, αποφασίστηκε η πρόσληψη 1.300 πυροσβεστών, για να καλυφθούν τα οργανικά κενά. Ο διαγωνισμός θα ολοκληρωθεί στα τέλη του Ιούνη και η τετράμηνη εκπαίδευσή τους θα αρχίσει τον Ιούλη στις δυο σχολές, της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Μετά το πρώτο δίμηνο θα χρησιμοποιηθούν για εκπαιδευτικούς σκοπούς, στην κατάσβεση πυρκαγιών, μόνο που η δράση τους θα περιοριστεί στους νομούς Αττικής και Θεσσαλονίκης, όπου είναι οι σχολές. Η αντιπυρική περίοδος τελειώνει τέλος Οκτώβρη...

Σε αυτούς θα προστεθούν 1.000 περίπου υπάλληλοι της Δασικής Υπηρεσίας που μετατάσσονται υποχρεωτικά στην Πυροσβεστική, παρά τις αντιδράσεις τους. Οι τελευταίοι είναι πολιτικοί υπάλληλοι, ενώ η Πυροσβεστική είναι στρατιωτική υπηρεσία. Και αυτών οι αναγκαστικές αποσπάσεις τους βρίσκονται στο στάδιο της ολοκλήρωσης...

Ο νόμος προβλέπει, βέβαια, την πρόσληψη άλλων 2.500 υπαλλήλων τα... επόμενα δυο χρόνια, ενώ μέχρι το τέλος του Μάη δεν είχε αρχίσει η διαδικασία για την πρόσληψη 3.800 εποχικών υπαλλήλων, οι οποίοι, επιπλέον, πρέπει να εκπαιδευτούν. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αρχηγός της Πυροσβεστικής, μιλώντας στην επιτροπή της Βουλής κατά τη συζήτηση του σχετικού νομοσχεδίου, είχε ζητήσει τέσσερις μήνες προπαρασκευή.

Οσον αφορά την υλικοτεχνική υποδομή, η οποία θα "μετατεθεί" από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική, στα χαρτιά "φαίνονται" 415 πυροσβεστικά οχήματα, 200 αντλίες, 100 οχήματα - ημιφορτηγά, τύπου "ντακότα", 86 οχήματα 4χ4, 90 λεωφορεία και 680 ασύρματοι. Σε αυτά θα προστεθούν και τα υπάρχοντα αεροπλάνα, που ανήκουν στην Πολεμική Αεροπορία.Ομως, το μεγαλύτερο μέρος του υλικού της Δασικής Υπηρεσίας είναι εκτός επιχειρησιακής λειτουργίας, διότι δεν έχει συντηρηθεί κατάλληλα. Με την προοπτική της μεταβίβασης της δασοπυρόσβεσης στην Πυροσβεστική, το αντίστοιχο κονδύλι είχε περικοπεί και είχε μεταβιβαστεί στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης.Η παράδοση του υλικού άρχισε στις 23 Μάη και σύμφωνα με πληροφορίες του "Ρ" είχε μπλοκάρει η διαδικασία μεταβίβασης των οχημάτων 4χ4 και τύπου "ντακότα", διότι δόθηκαν εσφαλμένα στοιχεία σχετικά με το συνολικό αριθμό τους.

Ο νόμος που πρωτοτυπεί...

Με το νόμο που ψηφίστηκε γίνεται προσπάθεια να ξεχωρίσει η πρόληψη από την καταστολή, όσον αφορά τις πυρκαγιές. Σύμφωνα με τους δασικούς, όμως, αυτό δεν μπορεί να γίνει διότι ο δασικός χώρος είναι ενιαίος και αδιάσπαστος, διέπεται από ξεχωριστούς κανόνες λειτουργίας με αλληλεπιδράσεις πανίδας και χλωρίδας και γι' αυτό τον λόγο πρέπει να διαχειρίζεται ενιαία.

Στις συνεντεύξεις που έδωσαν πριν ψηφιστεί ο νόμος οι δασικοί υποστήριζαν ότι "η πυροπροστασία είναι μέρος της συνολικής διαχείρισης, προστασίας και ανάπτυξης των δασών. Οι δασολόγοι που θα συντάξουν το διαχειριστικό σχέδιο ενός δάσους, είναι δεδομένο ότι ανάλογα με το δασοπονικό είδος που επικρατεί, τις κλιματικές συνθήκες, το ανάγλυφο κλπ, και την ευφλεκτικότητά του θα σχεδιάσουν δεσμευτικά και τα μέτρα πυροπροστασίας που πρέπει να παρθούν, αφού έχουν την επιστημονική γνώση (έχουν διδαχτεί μετεωρολογία, κλιματολογία, δασική οικολογία, δασική οδοποιία, τη συμπεριφορά της φωτιάς σε ανοιχτούς χώρους και τη χρήση των αντιπυρικών συστημάτων). Συνεπώς, έχουν μοναδικότητα στη, σε επιστημονική βάση, εκπόνηση σχεδίων δράσης για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, σε προληπτικό και κατασταλτικό επίπεδο, εφαρμόζοντας ολοκληρωμένα συστήματα δασοπυρόσβεσης".

Σύμφωνα με τους δασικούς οι πυρκαγιές στα δάση και τις δασικές εκτάσεις εμφανίζονται με διαφορετικές μορφές (έρπουσες,επικόρυφες, μεικτές) και η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους κάθε φορά απαιτεί ειδικό σχεδιασμό, που μόνο το επιστημονικό προσωπικό των δασικών υπηρεσιών μπορεί να μελετήσει και να σχεδιάσει.

Ο ειδικός σχεδιασμός απαιτεί:

  • Πλήρη γνώση της περιοχής εξέλιξης της πυρκαγιάς και των γύρω από αυτήν εδαφών από πλευράς τοπογραφίας, φυτοκάλυψης και υποδομής. Τη γνώση αυτή μόνο ο δασάρχης με το επιτελείο του διαθέτουν.
  • Γνώση και αξιολόγηση των βασικών παραμέτρων εξέλιξης της φωτιάς, όπως είναι η θερμοκρασία, η υγρασία του αέρα, η εξασθένιση της έντασης και η αλλαγή διεύθυνσης του ανέμου, η συμπεριφορά της ανάλογα με το τοπογραφικό ανάγλυφο της περιοχής όπου εξελίσσεται.
  • Πλήρη αξιολόγηση και αξιοποίηση των μετεωρολογικών δεδομένων της επόμενης μέρας, εφαρμόζοντας τα προβλεπόμενα διαχειριστικά μέτρα ανάλογα με το βαθμό επικινδυνότητας της πυρκαγιάς.

Αλλωστε, η πλήρης γνώση του δασικού χώρου κατά θέσεις, όπως αυτό το γνωρίζουν οι κάτοικοι και οι δασικοί υπάλληλοι, έχει άμεση σχέση με την αναγγελία των δασοπυρκαγιών. Από την ακριβή αναγγελία εξαρτάται και η άμεση επέμβαση και καταστολή μιας δασικής πυρκαγιάς.

Η καταστροφή θα συνεχιστεί

Φαίνεται ότι η κυβέρνηση δεν αποσκοπεί στην προστασία των δασών, αφού αντιμετωπίζει το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών χωρίς να καταπολεμά τα αίτια που τις γεννούν. Η έλλειψη του Δασικού Κτηματολογίου είναι μία από αυτές. Η σύνταξή του προχωρά με ρυθμούς "χελώνας", ενώ κατάργησε το "τεκμήριο υπέρ του δημοσίου". Ετσι, όταν ένας ιδιώτης ισχυρίζεται ότι κάποια δασική έκταση του ανήκει, πρέπει το δημόσιο - εφόσον το αμφισβητεί - να αποδείξει αυτό πλέον ότι είναι δημόσια έκταση.

Επίσης, με νομοσχέδιο του υπουργείου Γεωργίας νομιμοποιούνται και παραχωρούνται όλες οι δασικές εκτάσεις που άλλαξαν χρήση μέχρι το 1975 στους φορείς που τις χρησιμοποιούν, έναντι κάποιου τιμήματος αν πρόκειται για δημόσιες (άρα καταπατημένες) εκτάσεις, ανέξοδα αν πρόκειται για ιδιωτικές.

Με πρόσφατο νόμο του υπουργείου Ανάπτυξης που ψηφίστηκε στη Βουλή, για τη δημιουργία βιομηχανικών περιοχών παραχωρούνται δασικές εκτάσεις, χωρίς καμιά χωροθέτηση των δραστηριοτήτων της βιομηχανίας και έναν ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό.

Ολα αυτά θα ενισχύσουν το "έργο" εμπρηστών - καταπατητών - εργολάβων. Είναι γνωστό ότι οι περισσότερες πυρκαγιές στην Ελλάδα οφείλονται σε εμπρησμούς. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας το 5% των πυρκαγιών στα δάση καταστρέφει το 76% των εκτάσεων.

Οπως προκύπτει από την επεξεργασία αυτών των στοιχείων από το 1986 μέχρι το 1996 είχαν σημειωθεί 12.486 πυρκαγιές από πρόθεση (διαπιστωμένοι εμπρησμοί) ή είχαν ξεσπάσει από αγνώστους λόγους (αποτελούν το 73,32% των πυρκαγιών). Οι φωτιές από άγνωστες αιτίες οφείλονται κύρια σε εμπρησμούς. Αυτό προκύπτει από τις αυτοψίες που γίνονται κατά την προανάκριση. Οταν διαπιστωθεί ότι από το σημείο που ξέσπασε η φωτιά το χρώμα της εστίας είναι γκρίζο, ενώ γύρω είναι μαύρο, σημαίνει ότι χρησιμοποιήθηκε εμπρηστικός μηχανισμός. Αν οι εστίες είναι περισσότερες, τότε οι αποδείξεις είναι μάλλον περιττές.

Το 1997 σε 3.117 δασικές πυρκαγιές κάηκαν 418.391 στρέμματα δασών και δασικών εκτάσεων (μέσος όρος καμένης έκτασης ανά πυρκαγιά 134,2 στρέμματα).

Μετά από όλα όσα εκτέθηκαν παραπάνω, μπορούμε να ελπίζουμε ότι φέτος θα είναι λιγότερες οι καταστροφές;

Γιώργος ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ

ΛΕΖΑΝΤΑ

Χιλιάδες στρέμματα δασών γίνονται στάχτη κάθε χρόνο. Οι κυβερνήσεις αδιαφορούν...

Στο σχεδιάγραμμα φαίνεται η καταστροφική πορεία των δασικών πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια




Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org