ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Τετάρτη 26 Απρίλη 2017
Σελ. /24
Ανοίγει η συζήτηση σχετικά με το Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας

Eurokinissi

Κατατέθηκε στις αρχές Απρίλη στο υπουργείο Παιδείας το Σχέδιο Προγραμμάτων Σπουδών για το μάθημα της Ιστορίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, που επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ). Μάλιστα, η ομάδα εργασίας που επεξεργάστηκε το σχέδιο και ο πρόεδρος του ΙΕΠ, Γ. Κουζέλης, συναντήθηκαν την περασμένη βδομάδα με τον υπουργό Παιδείας, Κ. Γαβρόγλου, γι' αυτό το θέμα και συζήτησαν τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της πρότασης, η οποία συμφωνήθηκε να είναι η βάση για την αλλαγή των Προγραμμάτων Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας σε Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο την επόμενη σχολική χρονιά.

Να σημειωθεί ότι η συζήτηση και τα σχέδια για την αναμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων της Ιστορίας έχουν ξεκινήσει από το 2011 και συνεχίστηκαν μέχρι τώρα που συντάχθηκε η νέα πρόταση του ΙΕΠ, με πολλά μέλη της συντακτικής ομάδας να έχουν συμμετάσχει στα σχέδια από τότε μέχρι και σήμερα, διατηρώντας το νήμα του κεντρικού προβληματισμού, που όπως πάντα προβάλλεται με τους στόχους της πάταξης της παπαγαλίας και της ανάπτυξης της κριτικής σκέψης. Γίνεται κατανοητό, δηλαδή, ότι πρόκειται για συνέχεια των μελετών που είχαν ξεκινήσει από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, και όχι για ένα ριζικά νέο σχέδιο που εκπονήθηκε τώρα. Διαπνέεται, εξάλλου, από τις κυρίαρχες αντιπαιδαγωγικές θεωρίες του κονστρουκτιβισμού, της γνωστικής μαθητείας κ.ο.κ.

Το ΙΕΠ ανακοίνωσε ότι ξεκινάει κύκλο «διαβούλευσης» πάνω στο Σχέδιο Προγραμμάτων Σπουδών για την Ιστορία, η οποία αρχίζει σήμερα με συνάντηση που θα γίνει στο υπουργείο Παιδείας με εκπροσώπους των αντίστοιχων πανεπιστημιακών τμημάτων και θα συνεχιστεί με δεύτερη συνάντηση στις 15 Μάη με εκπροσώπους επιστημονικών ενώσεων και εταιρειών, συνδικαλιστικών φορέων και σχολικών συμβούλων. Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει στον Τύπο και στο διαδίκτυο η παρουσίαση απόψεων και θέσεων γύρω από την πρόταση του ΙΕΠ.

Ο «Ριζοσπάστης» καταθέτει σήμερα μια πρώτη εισαγωγική ματιά με αφορμή τη φιλοσοφία της πρότασης του ΙΕΠ, δημοσιεύοντας το σχετικό άρθρο του Σπύρου Τουλιάτου, οργανωτικού γραμματέα της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων, και θα συνεχίσει με δημοσιεύματα το επόμενο διάστημα γύρω από το πρόγραμμα σπουδών και το πώς πρέπει να διδάσκεται η Ιστορία.


Μια πρώτη ματιά για την ερμηνεία και εξήγηση της Ιστορίας απέναντι στα νέα Προγράμματα Σπουδών

Η Ιστορία είναι μια επιστήμη με αντικείμενο και μέθοδο, η οποία αναζητά την αντικειμενικότητα και αλήθεια των γεγονότων, φαινομένων και διαδικασιών του παρελθόντος με κριτήριο την αιτιακή εξήγηση και ερμηνεία. Για να φτάσει σ' αυτό το αποτέλεσμα, ερευνά τη γένεση και εξέλιξη των κοινωνιών, τις κινητήριες δυνάμεις της αλλαγής και τη μετάβαση από ένα στάδιο εξέλιξης στο επόμενο. Αξιοποιεί τις άμεσες και έμμεσες πηγές και προσανατολίζεται προς τις γενικεύσεις, αφαιρέσεις και ανακαλύψεις κανονικοτήτων, Νόμων και μορφές πρόβλεψης.

Η ιστορία δεν είναι ένα χαοτικό σύνολο τυχαιοτήτων, ματαιοτήτων και ηθικών στάσεων, αλλά βαθύτερες και πιο σύνθετες ερμηνείες και αποτελέσματα δράσης, προοπτική για το μέλλον.

Η νέα αντίληψη που υπάρχει στα Προγράμματα Σπουδών για την Ιστορία του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, όπου υπεύθυνος είναι ο κ. Πολυμέρης Βόγλης και μέλη, μεταξύ των άλλων, η κ. Χ. Κουλούρη, ο κ. Γ. Κόκκινος, ο κ. Αγγελος Παληκίδης, γίνεται φανερή από τα κείμενα στην εφημερίδα «Αυγή» και «Εφημερίδα των συντακτών», με τελευταία τη συνέντευξη της 18-4-2017. Σύμφωνα με αυτά τα κείμενα, η διδασκαλία της Ιστορίας είναι μια κατανόηση του παρόντος, αναζήτηση ταυτοτήτων και βιωματική στάση. Πριμοδοτείται η ρητορική, αισθητική και ηθική διάσταση της Ιστορίας, που καταλήγει σε μια ιδεολογική κατασκευή και σε υποκειμενικές σχετικιστικές αλήθειες. Είναι μια χρηστική, ιδεοληπτική ιστορία, σύμφωνα με την οποία δεν χρειαζόμαστε επιστημονικά κριτήρια.

Κατά την άποψή μας, ο νέος πρέπει να ερευνά την ιστορική αλήθεια με συγκριτικά στοιχεία και όχι να διατηρεί τη μυθοπλαστική διάσταση ατομικά. Πρέπει να μάθει να επικοινωνεί με βάση τα κριτήρια εγκυρότητας των σκέψεων, προτάσεων και νοημάτων και όχι με υποκειμενική συναισθηματική φόρτιση. Τα προβλήματα της παγκόσμιας κοινωνίας και Ιστορίας μπορούν να προσεγγιστούν από την άποψη των κοινωνικών συγκρούσεων, των εθνικών συγκρούσεων ομάδων, τάξεων, όπου εκεί κυριαρχούν και καταπιέζουν τα μεγάλα ισχυρά κράτη του πλανήτη. Η Ιστορία που θα μάθουν οι μαθητές, πρέπει να εξετάζει τα αίτια των πολέμων και εξεγέρσεων και των επαναστάσεων με αίτημα την κοινωνική απελευθέρωση. Να μάθουν πώς γεννιέται η βία, οι καταστροφές, η εξαθλίωση, από πού προέρχεται η πείνα, η φτώχεια. Να μάθουν πως οι ανακαλύψεις και θεωρίες της επιστήμης και τεχνολογίας ελάχιστα αξιοποιούνται προς το συμφέρον των εργαζόμενων - μισθωτών και κατευθύνονται προς τις εταιρείες, το κέρδος και την κερδοσκοπία των πλουσίων.

Να μάθουν οι μαθητές ότι οι ανάγκες των πρωτοπόρων κοινωνικών τάξεων κάθε ιστορικής εποχής, που συνιστούν απελευθέρωση των υλικών και πνευματικών δημιουργικών δυνάμεων, οδήγησαν στο αίτημα αλλαγής της κοινωνίας με μέσον την αυτοδιοίκηση, τις μεταρρυθμίσεις της κοινωνικής επανάστασης. Και η ιστορική πραγματικότητα δείχνει ότι η προσφυγιά, η μετανάστευση, οι γενοκτονίες, τα ολοκαυτώματα είναι κυρίως αποτελέσματα υλικής εκμετάλλευσης (οικονομικής) και βίαιων ισχυρών δυνάμεων με πολέμους αδίκους, όχι απελευθέρωσης και δευτερευόντως ιδεολογικής στρέβλωσης και αυταπάτης.

Το να κατανοήσουν σήμερα οι νέοι την παθολογία, την τραγωδία, το «τραύμα» του πολέμου και την προσωρινή ισορροπία με την αλληλεγγύη, είναι ένα μέρος της ιστορικής προσέγγισης και αν μείνουμε σ' αυτό είμαστε μονόπλευροι. Το ουσιαστικό μέρος είναι η αναζήτηση των αιτιών, των κινητήριων δυνάμεων και η άδικη πράξη και συμπεριφορά των ισχυρών.

Η ψυχαναλυτική θεραπεία ως κατανόηση της προσωρινής ισορροπίας, της τραυματικής εμπειρίας και της βιωματικής κατάστασης δεν είναι μάθημα της Ιστορίας με επιστημονικούς όρους. Ομως, αυτό γίνεται κυρίαρχο και το άλλο υποβαθμίζεται.

Η αγωνιώδης αναζήτηση των ταυτοτήτων είναι μια υποκειμενική περιοριστική και διαχειριστική τάση, όπου η κάθε ομάδα διεκδικεί για τον εαυτό της το μεγαλύτερο μερίδιο των δικαιωμάτων, της εργασίας, των συνθηκών ζωής και τείνει σ' έναν ηγεμονισμό, μια ελάχιστη εξήγηση των γεγονότων και παραγνώριση των καθολικών δικαιωμάτων απέναντι στην εκμετάλλευση, την απελευθέρωση.

Η Ιστορία είναι οριστική με την έννοια της επιστημονικής προσέγγισης και καταγραφής των ιστορικών γεγονότων που συνέβησαν πραγματικά και της αναζήτησης βαθύτερων πλευρών και διαστάσεων, ποικιλόμορφων, και όχι αναίρεσης των βασικών γραμμών. Ο κατακερματισμός και ο διαχωρισμός των ιστορικών υλικών, των πηγών, των γνώσεων και η άρνηση της ενοποιημένης σύνθεσης και εξήγησης οδηγεί στην ιδεολογικοποίηση και ιδεολογική κατασκευή της Ιστορίας και κατά συνέπεια στη σύγχυση και τη μεγαλύτερη διάσπαση απ' αυτή που υπάρχει σήμερα και αδυναμία να εξηγήσουμε τα ιστορικά γεγονότα. Ο σκοπός πρέπει να είναι η εξήγηση και ερμηνεία και όχι η βίωση της τραγωδίας και η ματαιότητα.


Σπύρος ΤΟΥΛΙΑΤΟΣ
Ιστορικός, οργανωτικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Φιλολόγων




Τετρασέλιδα του «Ρ»
Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org