Με δέος και προσμονή έφτασε το πρωί του Σαββάτου 18 Ιούλη η αποστολή του ΚΚΕ στον Αη Στράτη σε ακόμα μια «ελληνική γωνιά» όπου το αστικό κράτος εξόρισε, φυλάκισε και βασάνισε, επιχειρώντας να συντρίψει χωρίς αποτέλεσμα τους πιο πρωτοπόρους αγωνιστές της εργατικής τάξης, του λαού, στην πλειοψηφία τους μέλη και στελέχη του ΚΚΕ.

Με την επίσκεψη - προσκύνημα που διοργάνωσε η Κεντρική Επιτροπή αποδόθηκε φόρος τιμής σε όλους όσοι παρέμειναν ακλόνητοι υπερασπιστές του Κόμματος και των ιδανικών πέρα από κάθε αντιξοότητα και βασανιστήριο. Πλήθος κόσμου, ιδιαίτερα νέοι και νέες, μέλη και φίλοι της ΚΝΕ, βάδισαν στα χνάρια των αλύγιστων της ταξικής πάλης, ανανεώνοντας τον όρκο συνέχισης στον ίδιο δρόμο για τον Σοσιαλισμό - Κομμουνισμό.

Και οι προσδοκίες όλων όσοι συμμετείχαν εκπληρώθηκαν στο μέγιστο, αφού η επίσκεψη αποτέλεσε ζωντανό μάθημα Ιστορίας και ανυπότακτης στάσης ζωής, γεμάτο με ενθουσιασμό και περηφάνια.

Οπως πριν από λίγες βδομάδες, που χιλιάδες τίμησαν τους αλύγιστους αγωνιστές και εμπνεύστηκαν στην 35η Αντιιμπεριαλιστική Κατασκήνωση της ΚΝΕ στο Βίτσι για τα 80 χρόνια του ΔΣΕ, όπως σε άλλες επισκέψεις σε τόπους εξορίας που έχουν αφήσει στίγμα σε όλους όσοι συμμετείχαν, στην Ανάφη, στο θανατονήσι της Γυάρου, στην Μακρόνησο, πάλι στον Αη Στράτη το 2016 που η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ έστησε μνημείο για την άσβεστη προσφορά και παρακαταθήκη των εξόριστων που αρνήθηκαν να αποκηρύξουν το ΚΚΕ, πολλοί αφήνοντας την τελευταία τους πνοή στο νησί.

Ετσι και αυτήν τη φορά, ζωντάνεψαν εικόνες από τις ηρωικές σελίδες που γράφτηκαν στον Αη Στράτη, όπως από την προβλήτα όπου οι παλιοί εξόριστοι υποδέχονταν τους νέους με επαναστατικά τραγούδια για να τους εμψυχώσουν, την «Λεωφόρο των Μπολσεβίκων» που οι εξόριστοι βάδιζαν πάντα με ψηλά το κεφάλι ακόμα και όταν συχνά πυκνά τους καλούσε η Χωροφυλακή, οι σκηνές και οι πρόχειρες καλύβες στο έλεος του καιρού, τα περιβόλια που συλλογικά καλλιεργούσαν τα απαραίτητα, για να επιβιώσουν απέναντι στις κακουχίες, μέχρι μια βάρκα ή ένα καΐκι που πλέει στη νυχτιά με όσους απέδρασαν, για να ριχτούν από άλλο μετερίζι στον αγώνα, επιβεβαιώνοντας πως δεν υπάρχουν άσπαστα δεσμά για τους κομμουνιστές.

Μαζί με λόγια και πράξεις ανεξίτηλης θυσίας που δείχνουν και γιατί δεν υποχώρησαν όπως οι σύντροφοί μας που εξοντώθηκαν από το βασανιστήριο της Ασιτίας τον χειμώνα του 1941-1942, όπως του Σίντο Κάλη: «Σύντροφοι! Πεινώ! Οσοι ζήσετε και βγείτε έξω, πέστε στους φίλους μου, στους συγγενείς και γνωστούς μου: Ο Σίντο πέθανε από την πείνα μα δεν πρόδωσε! Το ακούτε σύντροφοι; Να μην ξεχάσατε!... Ζήτω το ΚΚΕ. Ζήτω η ΟΚΝΕ».

Αν έπρεπε λοιπόν να περιγράψουμε την ιστορική επίσκεψη και το τι αποκόμισαν όσοι συμμετείχαν θα ήταν «Ζήτω το Κόμμα μας, η νεολαία του η ΚΝΕ, ζήτω η υπερεκαντοντάχρονη πορεία του μέσα από φωτιά και σίδερο! Στον ίδιο δρόμο συνεχίζουμε...».

Με το σύνθημα «Ούτε σε ξερονήσια ούτε σε φυλακές, ποτέ τους δεν λυγίσανε οι κομμουνιστές» να δονεί την ατμόσφαιρα ξεκίνησε η εκδήλωση μπροστά στο μνημείο, με ομιλητή τον Φάνη Παρρή, μέλος της ΚΕ

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Γιώργος Παναγής, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, και ο Θοδωρής Κωτσαντής, Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ. Επίσης η Μαρία Κομνηνάκα, βουλευτής Λέσβου του Κόμματος, η Αγλαΐα Κυρίτση, περιφερειακή σύμβουλος, επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Βορείου Αιγαίου, και ο Κώστας Μαδυτινός, Γραμματέας της Τομεακής Επιτροπής Λήμνου του ΚΚΕ.

Μετά την ομιλία πραγματοποιήθηκε κατάθεση στεφάνων στο μνημείο για τους αλύγιστους εξόριστους του Αη Στράτη. Εκ μέρους του ΚΚΕ κατέθεσε ο Γ. Παναγής και εκ μέρους της ΚΝΕ ο Θ. Κωτσαντής.

Μετά από ενός λεπτού σιγή κατατέθηκαν λουλούδια στο μνημείο του Κώστα Γαβριηλίδη, ηγετικής μορφής του αγροτικού - λαϊκού κινήματος. Μετά το 1947 εξορίστηκε σε Ικαρία, Μακρόνησο και Αη Στράτη, όπου και άφησε την τελευταία του πνοή στις 27 Σεπτέμβρη 1952. Τα λουλούδια κατέθεσε η Μ. Κομνηνάκα.

Από την εκδήλωση

Ξεκινώντας την ομιλία του ο Φ. Παρρής σημείωσε:

«Αυτό εδώ το νησί από το 1929 έως και το 1962 χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας. Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να τιμήσουμε όλους αυτούς που αφιέρωσαν αρκετά χρόνια από τη ζωή τους, υπομένοντας στερήσεις και βασανισμούς, ενώ δεκάδες έδωσαν και τη ζωή τους ακόμα, παραμένοντας βράχοι ακλόνητοι απέναντι στους κατασταλτικούς μηχανισμούς.

Χιλιάδες είναι όσοι καταδιώχθηκαν και κλείστηκαν σε διάφορα κάτεργα ανά την Ελλάδα, και εδώ στον Αη Στράτη, σε περίοδο αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, με βασιλιά ή χωρίς, σε περίοδο δικτατορίας, πολιτικής ή στρατιωτικής, σε συνθήκες ξένης κατοχής. Παρότι καθεμιά απ' αυτές τις περιόδους έχει τα δικά της χαρακτηριστικά, κοινή είναι η επιδίωξη των κρατούντων να τσακιστεί ο λαός που σηκώνει κεφάλι και διεκδικεί μια καλύτερη ζωή, να χτυπηθεί το ΚΚΕ που πρωτοστατεί σε αυτόν τον αγώνα».

«Μόνο το διάστημα 1929 - 1932 με βάση το "Ιδιώνυμο" πραγματοποιήθηκαν 12.000 συλλήψεις, 2.203 καταδίκες (που αθροίζονται σε 1.936 χρόνια φυλάκισης και 785 χρόνια εξορίας), ενώ 120 κομμουνιστές φαντάροι στάλθηκαν στον Πειθαρχικό Ουλαμό του Καλπακίου και σε άλλα κάτεργα. (...)

Στη χώρα μας τον Μάρτη 1935 σε συνθήκες οξυμένης ενδοαστικής φαγωμάρας σημειώθηκε ένα αποτυχημένο πραξικόπημα βενιζελικών αξιωματικών. Η κυβέρνηση Τσαλδάρη κατέστειλε το πραξικόπημα και εξαπέλυσε κύμα διώξεων προς όλους τους πολιτικούς αντιπάλους της. Τότε εκατοντάδες κομμουνιστές στάλθηκαν στα ξερονήσια, παρότι δεν είχαν καμία σχέση με το πραξικόπημα, που το ΚΚΕ το κατήγγειλε ανοιχτά. Ετσι, το 1935 ο αριθμός των κρατουμένων στον Αη Στράτη έφτασε τους 160. Ανάμεσα στους κρατούμενους ήταν ο Βάρναλης και ο Γληνός.

Εκείνες τις μέρες ο Βάρναλης έγραψε "από τη φυλακή και την εξορία η νέα του κόσμου ξεκινά ιστορία". Πράγματι, φυλακίστηκαν οι πιο πρωτοπόροι αγωνιστές, που η δράση τους μέσα και έξω από τις φυλακές αποσκοπούσε στην κοινωνική αλλαγή, στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων, στο προχώρημα της Ιστορίας. (...)

Εδώ στον Αη Στράτη κρατήθηκαν αρχικά ο Ζαφείρης Βεκίδης και ο Μήτσος Κωνσταντινίδης, εργατικοί ηγέτες της Θεσσαλονίκης, ο Ναπολέων Σουκατζίδης, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου, και άλλοι σύντροφοι που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά 1944.

Με την τυπική επιβολή της δικτατορίας των Μεταξά και Βασιλιά στις 4 Αυγούστου 1936, στάλθηκαν εδώ νέες καραβιές πολιτικών κρατουμένων».

Ο Φ. Παρρής στάθηκε επίσης στην οργάνωση της ζωής των εξόριστων υπό την καθοδήγηση της Κομματικής Επιτροπής και του Γραφείου της Ομάδας Συμβίωσης, κόντρα στα όσα ήθελε να πετύχει το αστικό κράτος: «Με αυτές τις μορφές οργάνωσης και αντίστασης στη χωροφυλακή, έλυναν με συντροφικό - συλλογικό τρόπο τα καθημερινά προβλήματα. Οπως τη στέγαση σε σπίτια ή σε σκηνές, την επίλυση καθημερινών πρακτικών προβλημάτων. Τη δημιουργία κοινού ταμείου, ώστε και αυτός που είχε οικονομική δυνατότητα και αυτός που δεν είχε να μπορεί να προμηθευτεί είδη καθημερινής ανάγκης από το μπακάλικο του χωριού ή την καντίνα της φυλακής. Ακόμα, έντονη και συστηματική ήταν η μορφωτική δουλειά, τα συντροφικά γλέντια, το θέατρο, οι μουσικές βραδιές. Τα ιδεολογικά μαθήματα. Η ενημέρωση και διαφώτιση για όλα τα διεθνή ζητήματα. Εδώ και ο εργάτης έκανε μαθήματα και έπαιρνε μέρος στις θεατρικές παραστάσεις και στις καλλιτεχνικές βραδιές, και ο διανοούμενος έπαιρνε μέρος στις καθημερινές δουλειές, όπως το να μαζευτούν ξύλα για το μαγείρεμα του φαγητού».

Ξεχωριστή αναφορά έκανε στο βασανιστήριο της ασιτίας. Εξήγησε ότι τους πρώτους μήνες της ναζιστικής κατοχής «η χωροφυλακή, αφού έκανε τις σχετικές διατυπώσεις με τους Γερμανούς, "πιστή στην αποστολή της" συνέχισε τη φρούρηση των περίπου 250 εκτοπισμένων, ενώ νέος διοικητής της χωροφυλακής ανέλαβε ο Βουδικλάρης.

Ο νέος διοικητής της χωροφυλακής, αφού απέσπασε με τη βία και τα τελευταία τρόφιμα των εξόριστων, αφού κατέστρεψε τις καλλιέργειές τους, στις 6 Νοέμβρη 1941 τούς ανάγκασε όλους να μπουν σε ένα εγκαταλειμμένο κτίριο, στο παλιό σχολείο, εκεί που τώρα είναι το Μουσείο. Επέβαλε στέρηση τροφής και έθεσε το δίλημμα ότι προϋπόθεση για να φάει κάποιος είναι να υπογράψει δήλωση μετανοίας - αποκήρυξης του ΚΚΕ. (...)

Οι έγκλειστοι στον θάλαμο, περίπου 160, είχαν ελάχιστο πλιγούρι και κάτι λίγες λαχανίδες που τις έτρωγαν ωμές ή νερόβραστες. Εδώ και οι κάτοικοι του Αη Στράτη τις νύχτες βοηθούσαν με λίγα τρόφιμα, με μεγάλο κίνδυνο ζωής και αυτοί, αφού οι χωροφύλακες αναζητούσαν να βρουν με ποιους έχουν επαφές οι κρατούμενοι. Ο αγροφύλακας του νησιού πυροβόλησε και σκότωσε τον πολιτικό κρατούμενο Χρήστο Δοξάκη όταν πήγε να μαζέψει λίγα χόρτα. (...)

Οι κομμουνιστές του Αη Στράτη βγήκαν νικητές, αφήνοντας πίσω 43 ηρωικούς νεκρούς που πέθαναν από την καταναγκαστική ασιτία ή πυροβολήθηκαν, αλλά δεν υποχώρησαν, δεν υπέγραψαν δήλωση αποκήρυξης του ΚΚΕ.

Η μάχη των πολιτικών εξόριστων με την πείνα είναι από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα που δείχνουν την ταξική αδιαλλαξία της αστικής τάξης και το μίσος της κατά των πρωτοπόρων εργατών, σε πρώτη γραμμή των κομμουνιστών.

Δείχνει όμως και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, που δεν υποκύπτει στη βία και να υπογράψει κάτι που ο ίδιος δεν πιστεύει».

Ο ομιλητής αναφέρθηκε επίσης σε ηρωικές μορφές του Κόμματος που πέρασαν από τον Αη Στράτη, π.χ. «τον Αναγνώστη Δεληγιάννη, Γραμματέα της Κομματικής Επιτροπής του Αη Στράτη, ψυχή στη μάχη της πείνας, που δραπέτευσε και πήγε στη Σοβιετική Ενωση, από εκεί πήγε στην Ισπανία και εντάχθηκε στις Διεθνείς Ταξιαρχίες που πολέμησαν τον φασισμό του Φράνκο, ήταν υποδιοικητής και στη συνέχεια διοικητής του Λόχου "Νίκος Ζαχαριάδης" και είχε το ψευδώνυμο "Σιγανός".

Μετά την υποχώρηση των Διεθνών Ταξιαρχιών κατέφυγε στη "δημοκρατική" Γαλλία. Εκεί όχι μόνο τον έκλεισαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης, μα η κυβέρνηση τον έστειλε σιδηροδέσμιο στη δικτατορία του Μεταξά, για να καταλήξει και πάλι στον Αη Στράτη. (...)

Ο Δεληγιάννης αντιμετώπισε ακλόνητος ακόμα ένα δίλημμα πριν την εκτέλεση. Οι Γερμανοί, προσπαθώντας να στηρίξουν τη βουλγάρικη επέκταση στη Μακεδονία, πίεσαν τον Δεληγιάννη να λάβει βουλγάρικη υπηκοότητα για να σώσει τη ζωή του. "Εγώ δεν απαρνούμαι την πατρίδα μου Ελλάδα και την ιδεολογία μου. Κάντε ό,τι θέλετε", ήταν η ξεκάθαρη απάντησή του, και εκτελέστηκε».

Αντίστοιχα, παρουσίασε την απόδραση που οργάνωσε το Μακεδονικό Γραφείο του ΚΚΕ από τον Αη Στράτη τον Ιούλη του 1943, των 62 δεσμωτών αγωνιστών οι οποίοι με καΐκι του ΕΛΑΝ πέρασαν στη Χαλκιδική και στη συνέχεια βρέθηκαν στις ελεύθερες περιοχές. «Ολοι εντάχθηκαν στον αγώνα, 18 από αυτούς έδωσαν τη ζωή τους πολεμώντας στις γραμμές του ΕΛΑΣ και αργότερα του ΔΣΕ», υπογράμμισε.

«Μετά την απαράδεκτη Συμφωνία της Βάρκιζας και το νέο κύμα διώξεων, ο Αη Στράτης λειτούργησε ξανά ως τόπος εξορίας, στάλθηκαν εδώ χιλιάδες κομμουνιστές και άλλοι ΕΑΜίτες», υπογράμμισε ο Φ. Παρρής και συμπλήρωσε ότι «οι πολλές χιλιάδες φυλακισμένοι και εξόριστοι της περιόδου έδιναν από το δικό τους μετερίζι τον ίδιο αγώνα που έδινε ο ΔΣΕ στα βουνά και οι παράνομοι στις πόλεις». Αφού παρουσίασε τις αυξομειώσεις στον αριθμό των εξόριστων τα επόμενα χρόνια, επεσήμανε πως «το 1949 όλοι οι κρατούμενοι του Αη Στράτη μεταφέρθηκαν στη Μακρόνησο, για "αναμόρφωση", δηλαδή ξύλο και βασανιστήρια. Και ποιοι ήταν οι αναμορφωτές; Κανίβαλοι πρώην συνεργάτες των κατακτητών, βασάνιζαν αγωνιστές, ανάμεσά τους καλλιτέχνες, διανοούμενους, ηθοποιούς, ακαδημαϊκούς. Οπως ο Ρίτσος, ο Κατράκης, ο Δεσποτόπουλος». «Τον Ιούλη 1950 κρατούμενοι της Μακρονήσου μεταφέρθηκαν πάλι στον Αη Στράτη, ο αριθμός τους προσέγγιζε τις 4.000. Ακολούθησαν χρόνια νέων βασάνων και ηρωικής πάλης», τόνισε και ξεχώρισε την «έντονη ιδεολογική, μορφωτική και πολιτιστική δραστηριότητα, σε συνθήκες δύσκολες. Χαρακτηριστικές είναι οι φωτογραφίες με τον Γ. Φαρσακίδη που προσπαθεί να διασώσει τα σκηνικά του θεάτρου από την πλημμύρα στη χαράδρα».

«Οι εξόριστοι του Αη Στράτη την περίοδο μετά την 6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1956 παρέμειναν πιστοί σε όσα στο καμίνι της ταξικής σύγκρουσης έμαθαν να υπερασπίζονται, και δεν δέχονταν να αναγνωρίσουν τη δεξιά οπορτουνιστική στροφή που θεωρούσε λάθος τον αγώνα του ΔΣΕ, τη διάλυση των παράνομων Κομματικών Οργανώσεων στην Ελλάδα.

Τον Ιούλη του 1962, κάτω από τη γενικότερη κατακραυγή, η Βουλή ψήφισε την κατάργηση του Αη Στράτη ως τόπου εξορίας και το 1963 έπαψε να υπάρχει ως τέτοιος. Στην περίοδο της δικτατορίας χρησιμοποιήθηκε περιορισμένα», σημείωσε ακόμα ο Φ. Παρρής.

Κλείνοντας την ομιλία του ο Φ. Παρρής είπε:

«Οι αλύγιστοι του Αη Στράτη βγήκαν ηθικά νικητές και δικαιωμένοι απέναντι στην Ιστορία. Αντίθετα, οι βασανιστές τους είναι καταδικασμένοι στη συνείδηση της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας.

Το επαναστατικό παράδειγμα όσων "δεν παραδόθηκαν", δεν λύγισαν στα μαρτύρια και στην ωμή βία, διδάσκει και στο σήμερα την ανυποχώρητη στάση απέναντι στην εξουσία των εκμεταλλευτών, που θα γίνεται όλο και πιο άγρια για τις ανάγκες διεξαγωγής των ιμπεριαλιστικών πολέμων. Ταυτόχρονα τρομοκρατεί αυτήν την εξουσία, γιατί όσα μέσα και να διαθέτει ξέρει ότι δεν μπορεί να λυγίσει τον άνθρωπο που είναι αποφασισμένος και οπλισμένος με μεγάλα ιδανικά.

Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος, οι οικονομικές κρίσεις, το γεγονός ότι ο λαός θα καλείται από όποια κυβέρνηση βγει να ζει όλο και χειρότερα, δεν συνεπάγονται μόνο δεινά, μα και ελπίδες για μεγάλους σεισμούς. Ελπίδα για τους λαούς της Γης, ώστε σε έναν κόσμο που φλέγεται να βγούνε νικητές, όπως επισημαίνει και το πρόσφατο 22ο Συνέδριο του ΚΚΕ.

Οι αλύγιστοι του Αη Στράτη, με τα όσα ονειρεύτηκαν, πάλεψαν και υπερασπίστηκαν με τη ζωή τους, την προκοπή του λαού και την προοπτική του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, δεν μας ζητάνε απλά να τους τιμήσουμε, αλλά να νικήσουμε!».

Ξεναγός ήταν ο Θοδωρής Τσελεπής, ο οποίος παρουσίασε την Ιστορία του Αη Στράτη, τα σημεία όπου έζησαν οι εξόριστοι και μετέφερε προφορικές μαρτυρίες, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της ζωής τους.

Η περιήγηση ξεκίνησε από το λιμάνι, όπου έφταναν οι εξόριστοι και τους υποδέχονταν οι παλαιότεροι συναγωνιστές τους. Στη συνέχεια, έγινε αναφορά στον «Βράχο του Λένιν» και στη «Σαχάρα», την άγονη περιοχή, όπου εγκαταστάθηκαν αρχικά οι εξόριστοι. Οπως επισημάνθηκε, μετά από θανατηφόρο χτύπημα κεραυνού και τις επίμονες διαμαρτυρίες τους, εξασφάλισαν τη μεταφορά τους στην κοιλάδα.

Ακολούθησε η επίσκεψη στη «Λεωφόρο των Μπολσεβίκων» και την περιοχή όπου βρίσκονταν τα περιβόλια στα οποία καλλιεργούσαν οι εξόριστοι για να εξασφαλίσουν τα αναγκαία για την επιβίωσή τους. Εκεί παρουσιάστηκαν και σημαντικά έργα που δημιούργησαν οι ίδιοι, όπως ο πρώτος φούρνος πετρελαίου που λειτούργησε στο νησί.

Η ξενάγηση συνεχίστηκε στο Σανατόριο, το οποίο κατασκευάστηκε από τους ίδιους τους εξόριστους στις αρχές της δεκαετίας του 1950, καθώς και στην κοιλάδα με τους τέσσερις τομείς, όπου είχαν στηθεί οι σκηνές και οι πρόχειρες καλύβες στις οποίες διέμεναν.

Η περιήγηση ολοκληρώθηκε με συνθήματα που αντήχησαν σε όλη την κοιλάδα, αποτίοντας φόρο τιμής στους αγωνιστές που πέρασαν από τον τόπο της εξορίας.

Πολλοί από τους συμμετέχοντες επισκέφθηκαν επίσης το Μουσείο του νησιού, όπου εκτίθεται πλούσιο φωτογραφικό και αρχειακό υλικό από τη ζωή των πολιτικών εξόριστων στον Αη Στράτη. Το Μουσείο στεγάζεται στο κτίριο όπου κρατήθηκαν οι εξόριστοι κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Μάχης της Πείνας» τον χειμώνα του 1941-1942.

Πρόκειται για ένα μονόφυλλο με υλικό από το Ιστορικό Αρχείο της ΚΕ του ΚΚΕ. Στην μια μεριά περιέχονται στοιχεία για τον τόπο εξορίας την περίοδο 1929 - 1962, φωτογραφίες εξόριστων όπως και μια κάρτα - κάλεσμα των εξόριστων σε εκδήλωση για τον εορτασμό των 39 χρόνων του ΚΚΕ (24 Νοεμβρίου 1957). Παρατίθενται επίσης τα τελευταία λόγια ηρώων κομμουνιστών που επέλεξαν τον θάνατο από τη δήλωση μετανοίας, με τα οποία αποχαιρετούν τους συντρόφους τους.

Στην άλλη μεριά του μονόφυλλου υπάρχει ανατύπωση από τον αριθμό φύλλου 14 της χειρόγραφης εφημερίδας της Ομάδας Συμβίωσης Πολιτικών Εξορίστων (ΟΣΠΕ) «Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΕΞΟΡΙΣΤΟΥ».

Στο κλιμάκιο του Κόμματος συμμετείχαν ο Γιώργος Παναγής, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, η Μαρία Κομνηνάκα, βουλευτής Λέσβου του Κόμματος, η Αγλαΐα Κυρίτση, περιφερειακή σύμβουλος και επικεφαλής της «Λαϊκής Συσπείρωσης» Βορείου Αιγαίου και ο Κώστας Μαδυτινός, Γραμματέας της ΤΕ Λήμνου του ΚΚΕ.

Το κλιμάκιο του ΚΚΕ ενημερώθηκε για τα προβλήματα του νησιού σε φλέγοντα ζητήματα, όπως μεταξύ άλλων αυτό της Υγείας, με τις ανάγκες να καλύπτονται από 1 ή 2 γιατρούς ανάλογα την εποχή του χρόνου. Αντίστοιχα για την ανεπαρκή ακτοπλοϊκή σύνδεση, ακόμα και με την έδρα της Περιφερειακής Ενότητας, τη Λέσβο και τη Λήμνο. Επίσης, αναφορά έγινε στο αυξημένο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, στους αποτρεπτικούς παράγοντες για να έρθουν οι απαραίτητοι δημόσιοι υπάλληλοι στο νησί, όπως και το δημογραφικό πρόβλημα.

Από την πλευρά του Κόμματος, σημειώθηκε η κρατική ευθύνη να ενισχυθεί η χρηματοδότηση των δήμων, να δοθούν συνδυασμένα κίνητρα και μέτρα στήριξης, όπως αύξηση μισθών, σύγχρονες υποδομές κ.ά. Τονίστηκε ακόμη πως το ΚΚΕ θα συνεχίζει να στηρίζει τα δίκαια αιτήματα των νησιωτών και να αναδεικνύει τα προβλήματά τους με κοινοβουλευτικές και άλλες παρεμβάσεις.

Το κλιμάκιο του Κόμματος δώρισε στον δήμαρχο μια ανατύπωση χαρακτικού που απεικονίζει τον Αη Στράτη, του κομμουνιστή Γιώργου Φαρσακίδη, που και ο ίδιος ήταν εξόριστος στο νησί. Επίσης, μια ανατύπωση από το βιβλίο του Κώστα Μπόση (1947) για την «Μάχη της Πείνας» των εξόριστων τον χειμώνα του 1941, το πρωτότυπο του οποίου βρίσκεται στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ.

Ο δήμαρχος δώρισε στο κλιμάκιο του Κόμματος αντίτυπα από φωτογραφικό λεύκωμα με την ζωή στον Αη Στράτη την περίοδο 1940 -1970 από το Αρχείο του Βασίλη Μανικάκη. Επίσης, δώρισε ενθύμιο του νησιού.