ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 20 Γενάρη 2002
Σελ. /24
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΝΙΚΟΛΑΪ ΑΛΕΞΕΓΙΕΒΙΤΣ ΟΣΤΡΟΦΣΚΙ
«Ο Κομμουνισμός είναι η αναγέννηση του κόσμου... »

Εξήντα πέντε χρόνια από το θάνατο του συγγραφέα του «Πώς δενόταν το ατσάλι» ο «Ρ» δημοσιεύει αποσπάσματα από την τελευταία του συνέντευξη

Ο Οστρόφσκι τα τελευταία χρόνια της ζωής του
Ο Οστρόφσκι τα τελευταία χρόνια της ζωής του
Τον περασμένο Δεκέμβρη συμπληρώθηκαν 65 χρόνια από το θάνατο του Σοβιετικού συγγραφέα (22 Δεκεμβρίου 1936), Νικολάι Αλεξέγιεβιτς Οστρόφσκι, σε ηλικία μόλις 32 ετών (γεννήθηκε το 1904), του δημιουργού του πασίγνωστου μυθιστορήματος «Πώς δενόταν το ατσάλι», μία, επικών διαστάσεων, λογοτεχνική απεικόνιση του γιγαντιαίου αγώνα της γενιάς της επανάστασης, με έντονα τα αυτοβιογραφικά στοιχεία.

Ο Οστρόφσκι έζησε από κοντά τη γέννηση του σοβιετικού κράτους, δούλεψε με πάθος για το στέριωμά του, πολέμησε εθελοντικά στον εμφύλιο, από τις γραμμές της ταξιαρχίας του ιππικού του Κοτόφσκι της 1ης στρατιάς ιππικού και τραυματίστηκε βαριά τον Αύγουστο του 1920. Από το 1919 ήταν μέλος της Κομσομόλ, στην οποία αναδείχτηκε ηγετικό στέλεχος την περίοδο '23-'24 στην Ουκρανία. Η ταλαιπωρημένη υγεία του τον καθήλωσε από το 1927 στο κρεβάτι και το 1928 έχασε το φως του.

Τυφλός και παράλυτος ρίχνεται στον αγώνα της αυτομόρφωσης, αγώνας, ουσιαστικά, για τη ζωή. Από το 1932 έως το 1935 ολοκλήρωσε το «Πώς δενόταν το ατσάλι» και μέχρι το θάνατό του δούλευε το τρίτομο βιβλίο του «Γεννημένοι στη θύελλα», στο οποίο περιέγραψε τη σοσιαλιστική οικοδόμηση στη Δυτική Ουκρανία της περιόδου '19-'20. Το «Πώς δενόταν το ατσάλι» γυρίστηκε ταινία δύο φορές (1942 και 1957). Το 1935 απονεμήθηκε στον Οστρόφσκι ο τίτλος του επιτρόπου ταξιαρχίας, ενώ το 1966 τιμήθηκε μετά θάνατο με το παράσημο Λένιν και το βραβείο της λενινιστικής Κομσομόλ. Τα έργα του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες, ενώ ο ήρωας του πλέον γνωστού έργου του, ο Πάβελ Κορτσάγκιν, αποτέλεσε κεντρικό σημείο αναφοράς στη διαπαιδαγώγηση της σοβιετικής νεολαίας της εποχής.


Στην τελευταία του συνέντευξη (δύο μήνες πριν το θάνατό του) στον ανταποκριτή της φιλελεύθερης αγγλικής εφημερίδας, «Νιους Κρόνικλ», Σ. Ρόντμαν, ο Οστρόφσκι ξεδιπλώνει τις απόψεις του για την οικοδόμηση της ΕΣΣΔ και την πεποίθησή του για την αποσύνθεση του καπιταλισμού. Αποσπάσματα αυτής της συνέντευξης δημοσιεύει σήμερα ο «Ρ», σαν φόρο τιμής στο συγγραφέα και τη γενιά του.

«Μάθαμε να μην παραδινόμαστε...»

Ο δημοσιογράφος ζητά από τον Οστρόφσκι να σχολιάσει τις απόψεις ενός Λετονού επιστήμονα που επέστρεψε μετά από χρόνια στην ΕΣΣΔ σαν τουρίστας και ο οποίος, ενώ όταν έφτανε ήταν αρνητικά φορτισμένος (κυρίως λόγω της πεποίθησης ότι η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής δε θα βοηθήσει τους μπολσεβίκους), έφευγε σίγουρος ότι ο κομμουνισμός... «είναι μεγάλη δύναμη»! Το μόνο του πρόβλημα ήταν ο αθεϊσμός του νέου καθεστώτος, αλλά δήλωνε σίγουρος ότι οι κομμουνιστές «εργάζονται με τις αρχές του χριστιανισμού και... χωρίς να το καταλάβουν θα γίνουν και οι ίδιοι χριστιανοί».

Οστρόφσκι: «Είναι παράδοξο. Ο μεγάλος επιστήμονας Παβλόφ ήταν πολύ θρήσκος. Είναι κατανοητό όμως ότι αυτό προερχόταν από τις παιδικές του αναμνήσεις, αλλά και από μια διάθεση "μετωπικού" αυτοπροσδιορισμού: θέλω και πηγαίνω στην εκκλησία και κανείς δεν μπορεί να μου το απαγορεύσει αυτό. Εμείς οι κομμουνιστές είμαστε υλιστές και καταλαβαίνουμε πόσο τρομαχτικός είναι ο μηχανισμός καταπίεσης της ανθρωπότητας. Και αυτός ο μηχανισμός ήδη δούλεψε. Κάποτε ο καπιταλισμός έπαιξε εκπολιτιστικό ρόλο, έστω και στη βάση της εκμετάλλευσης. Ωστόσο δημιούργησε πελώριο πλούτο. Αυτό δεν μπορείς να το αμφισβητήσεις. Δες όμως τι γίνεται τώρα: πετιούνται στη θάλασσα βαρέλια με βούτυρο και τόνοι καφέ...».

Δημοσιογράφος: «Είναι γνωστό ότι ο Ρούσβελτ πλήρωσε τους φάρμερ για να καταστρέψουν τις σοδειές τους».

Οστρόφσκι: «Αραγε αυτό δεν είναι ένδειξη της διάλυσης, της σαπίλας του καπιταλισμού; Η Αγγλία - μια μεγάλη πολιτισμένη χώρα στο παρελθόν - τώρα δε συνεχίζει την πολιτιστική της ανάπτυξη. Υπάρχουν μόνο παλιές αξίες, βαλμένες στα μπαούλα και τίποτα νέο. Επήλθε η παράλυση, χρειάζεται νέο αίμα για μπορέσει εκ νέου να αναπτυχθεί και να δημιουργήσει. Ο Κομμουνισμός είναι η αναγέννηση όλου του κόσμου. Και αυτό, για τις κυρίαρχες τάξεις ακούγεται φρικτό. Η θέση αυτών που καθοδηγούν την αγγλική πολιτική είναι στο σπίτι των φρενοβλαβών. Αν είναι τρομακτικός ένας τρελός με ρεβόλβερ, τότε τι να πει κανείς γι' αυτούς που μπορούν να σπρώξουν στον πόλεμο 45 εκατομμύρια ανθρώπους και να πλημμυρίσουν με αίμα τη γη; Πώς δεν έχει γίνει κατανοητό μέχρι σήμερα στο εξωτερικό ότι η ΕΣΣΔ δεν έχει στόχο να εξολοθρεύσει τα πάντα;».

Δημοσιογράφος: «Τώρα έχουν αρχίσει να το καταλαβαίνουν αυτό».

Οστρόφσκι: «Σεβόμαστε τον τίμιο ανοιχτό πόλεμο με τα όπλα στα χέρια. Ο ίδιος πολέμησα και σκότωσα και οδήγησα και άλλους σε αυτό. Αλλά δε θυμάμαι ούτε ένα περιστατικό που να σκοτώσαμε άοπλο και παραδομένο εχθρό. Γιατί ήδη αυτός δεν ήταν εχθρός. Από πού απόμεινε στους μαχητές ζεστασιά γι' αυτούς τους ανθρώπους, τους οποίους δέκα λεπτά πριν μπορούσαν να σκοτώσουν χωρίς δισταγμό;».

Ο Οστρόφσκι θα πει στον δημοσιογράφο ότι η πραγματική απελευθέρωση των αγροτών του νέου κράτους, αυτών που «το μόνο βιβλίο που γνώριζαν ήταν το ευαγγέλιο και τα παραμύθια για το διάβολο» θα έρθει μόνο μέσα από τη μόρφωση. Και στην ερώτηση, γιατί διάλεξε αυτόν τον τίτλο για το βιβλίο του απάντησε: «Το ατσάλι δένεται στη μεγάλη φωτιά και στο δυνατό ψύχος. Τότε γίνεται δυνατό και τίποτα δε φοβάται. Ετσι ατσαλώθηκε και η δική μας γενιά και έμαθε να μην παραδίνεται...».


Γρηγόρης ΤΡΑΓΓΑΝΙΔΑΣ


Το εθνικό μας σχήμα παραμένει «οβάλ»

Το τι συζήτησαν καθισμένοι δίπλα δίπλα στον πασίγνωστο μοβ καναπέ του Λευκού Οίκου δε θα το μάθουμε ποτέ. Ενδεχομένως, ύστερα από πολλά χρόνια, στα περιεχόμενα κάποιας ιστορικής μελέτης να διαβάσουμε τόσο τα μυστικά έγγραφα που προσδιόρισαν τη θεματολογία αυτής της συνάντησης, όσο και τα λόγια που αντάλλαξαν οι συναντηθέντες και αφορούσαν την τύχη τη δική σου και τη δική μου, σύντροφέ μου αναγνώστη. Αφορούσαν την τύχη της χώρας ολόκληρης. Τότε όμως θα είναι πολύ αργά. Ο «Ριζοσπάστης» θα εξακολουθεί να κυκλοφορεί, τη στήλη αυτή όμως θα την κρατάει κάποιος άλλος κι αυτή τη ζεστή κυριακάτικη κουβέντα μαζί σας δε θα την παρακολουθώ εγώ. Ετσι, λοιπόν, για να προλάβω αυτό το «πολύ αργά», θα ήθελα στο σημερινό μου σημείωμα να ισχυριστώ πως είτε ξέρουμε είτε όχι τι ακριβώς είπανε οι δυο τους, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε, σχεδόν με πολλή βεβαιότητα, τη σχέση των λεχθέντων με τα προγραμματισθέντα να ειπωθούν. Να υποθέσουμε, με άλλα λόγια, αν ο Ελληνας πρωθυπουργός βρήκε το χρόνο, και το θάρρος βέβαια, να χτυπήσει τη σοσιαλιστική του γροθιά πάνω στο πιο κοντινό τραπεζάκι που παρακολουθούσε τη συζήτηση και να απαιτήσει από τον πλανητικό του συνομιλητή να απαντήσει στα ερωτήματά του που μπορεί να μην τα περιλάμβαναν με ακρίβεια τα «μυστικά» έγγραφα, το περιεχόμενο των οποίων θα το μάθουμε ύστερα από πολλά χρόνια, τα είχε ωστόσο περιγράψει και διατυμπανίσει η ίδια η κυβέρνηση ως θορυβώδες και άκρως τελετουργικό κατευόδιο του πρωθυπουργικού ταξιδιού. Και αυτά ούτε υποθέσεις χρειάζονται για να τα κατανοήσουμε ούτε ιδιαίτερες πολιτικές καχυποψίες για να τα ερμηνέψουμε και να εκτιμήσουμε έτσι την ασφυκτική σχέση που έχουν όλα αυτά με τα εθνικά μας συμφέροντα. Τη σχέση που έχουν, ούτε λίγο ούτε πολύ, με την εθνική μας αξιοπρέπεια. Και τα θέματα αυτά, μαζί με τα ερωτήματα που τα συνόδευαν και που έπρεπε να υποβληθούν από τον Ελληνα πρωθυπουργό με σκληρό τρόπο μαζί ακόμα και με τα ευρώ που τα πρόσφερε η τρεμάμενη πρωθυπουργική χούφτα ως δώρο στον αγέρωχο πλανητάρχη αλλά, και, πάλι μαζί, με το συμπαθητικό φανελάκι που τόσο το χάρηκε ο ίδιος αγέρωχος πλανητάρχης είναι: ο ευρωστρατός, η εκπομπή του CBS για την τρομοκρατία, το Κυπριακό και ο περίφημος ψηφιακός χάρτης που συντάχθηκε από τις μυστικές υπηρεσίες του State Department ξεχνώντας ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι δυο διαφορετικά κράτη, άρα υπάρχουν σύνορα μεταξύ τους ρητώς ορισμένα από το διεθνές δίκαιο και υπενθυμίζοντάς μας ότι το δίκαιο αυτό προς το παρόν το ορίζουν οι ίδιες υπηρεσίες που θυμούνται και ξεχνούν ανάλογα με τα συμφέροντά τους. Κι όμως σε όλες τις συνεντεύξεις του ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε αποκλειστικά και μόνο το ρήμα «μιλήσαμε». Ούτε μια φορά δε σκέφτηκε, έστω και με ήρεμο και όχι εριστικό ύφος, να πει «μου υποσχέθηκε». Εκτός από μια φορά που είπε «μου έδωσε την εντύπωση».

Τι να συμπεράνουμε, λοιπόν, πριν να έρθει εκείνο το «παρά πολύ αργά» για να διαβάσουμε στα περιεχόμενα κάποιας ιστορικής μελέτης την αλήθεια; Απλώς οι δυο συνομιλητές, αφού αντάλλαξαν τις ψυχρές τους χειραψίες και φωτογραφήθηκαν σε όλες τις στάσεις, εγκατέλειψαν το «οβάλ γραφείο» ο καθένας για διαφορετική κατεύθυνση. Ο Πρόεδρος Μπους να κρυφτεί, για λόγους ασφαλείας, στο ιδιαίτερο διαμέρισμά του και ο Ελληνας πρωθυπουργός να παρουσιαστεί μπροστά στους δημοσιογράφους επιθετικός και οργίλος και να δηλώσει πως ο Πρόεδρος Μπους απέφυγε να του απαντήσει στα ερωτήματα που δεν πρόλαβε να του υποβάλει και πως η εξωτερική μας πολιτική θα εξακολουθήσει να έχει, όπως πάντα, το ίδιο «οβάλ» σχήμα!


Του Γ. Χ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ




Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org