ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 17 Γενάρη 2016
Σελ. /32
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Να ξύσουμε τη μνήμη και να θυμηθούμε

Συζήτηση με την Βέρα Κρούσκα, πρωταγωνίστρια της παράστασης «Πού 'ναι η μάνα σου μωρή;»

«Το βιβλίο μου πίστευα πως ήθελα να το γράψω για πολλούς λόγους: Σαν μνημόσυνο για τους σκοτωμένους μου, σαν σιωπηλό μοιρολόι, σαν κλάμα που στάλαζε γραμμή από την ψυχή μου, σαν ξέσπασμα στο παράπονο γιατί αναγκάστηκα να περάσω τόσο φοβερά παιδικά χρόνια και να ζήσω τρέχοντας κι όχι αργά και φυσιολογικά (...) Σαν γέλιο πικρό και ειρωνικό στους θύτες, όταν και όποτε προσπαθούνε και αποτολμούνε να βγούνε θύματα. Τελικά, πίστεψα πως είχα υποχρέωση να το γράψω σαν ελάχιστη ανταπόδοση στην πολύτιμη και συνάμα βαριά κληρονομιά που μου αφήσανε οι σκοτωμένοι μου γονείς και τ' αδέρφια μου».

Αυτά σημειώνει η Δήμητρα Σ. Πέτρουλα στο βιβλίο «Πού 'ναι η μάνα σου μωρή;», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».

Πριν ακριβώς 70 χρόνια, ένα πρωινό του Γενάρη του '46, στα 3,5 χρόνια της γίνεται αυτόπτης μάρτυρας των σφαγών πολλών μελών της οικογένειάς της από τους Χίτες, ανάμεσά τους και η μητέρα της και οι αδερφές της. Ζει 2 μερόνυχτα μαζί με τους νεκρούς. Δολοφονείται ο πατέρας της στις φυλακές της Σπάρτης, σκοτώνεται ο αδερφός της μαχητής του ΔΣΕ και πολλά χρόνια αργότερα δολοφονείται ο ανιψιός της Σωτήρης, το 1965. Τα δύσκολα παιδικά της χρόνια. Η απότομη ενηλικίωση και συνειδητοποίηση τι σημαίνουν οι λέξεις «αυτοί» και «οι δικοί μας».

Αυτό το βιβλίο απέδωσε θεατρικά η Σοφία Αδαμίδου και ανεβαίνει σε σκηνοθεσία και μουσική επιμέλεια του Ενκε Φεζολλάρι.

Ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με την ηθοποιό Βέρα Κρούσκα, που ερμηνεύει έξοχα αυτό το δύσκολο ρόλο, με άξιες συμπαραστάτριες τις ηθοποιούς Αγάπη Παπαθανασιάδου και Ορνέλα Λούτη.

***

-- Είναι το ιστορικό βάρος που έχει το θέμα, που μια προσωπική ιστορία αποκτά τελικά έναν οικουμενικό χαρακτήρα;

-- Σαφώς, και αυτός είναι ο λόγος που επιλέχτηκε το συγκεκριμένο βιβλίο και πρώτα απ' όλα και από την Σοφία, που έκανε τη θεατρική διασκευή. Είναι συγκλονιστικό αυτό που συμβαίνει στους πολέμους. Το βλέπουμε μέχρι και τις μέρες μας. Οι επιπτώσεις είναι βαριές και ακόμα πιο δύσκολες για τα παιδιά, επειδή ακριβώς λόγω της ηλικίας τους δυσκολεύονται να κατανοήσουν αυτό που συμβαίνει γύρω τους. Εμένα με συγκλόνισε το γεγονός ότι η ηρωίδα μας έμαθε να «περπατά» φυσιολογικά μετά τα 5 - 6 χρόνια της. Μέχρι τότε η ζωή της ήταν ένα κυνήγι...

-- Πώς ήταν η εμπειρία της συνεργασίας με την Δήμητρα Πέτρουλα;

-- Είναι μεγάλη μου τιμή να προσπαθώ να μεταφέρω αυτά που έζησε αυτή η συγκλονιστική γυναίκα. Είναι πραγματικά γενναιόδωρη, παρά τα όσα έζησε. Εγώ προσωπικά μια φορά τη συνάντησα πριν ανεβάσουμε την παράσταση. Εκτοτε την έχω γνωρίσει καλύτερα. Της ζήτησα να μου γράψει κάτι πάνω στο θεατρικό έργο κι αυτή μου έγραψε: «Αφού το αγαπάς τόσο πολύ να είναι καλοτάξιδο....». Θεωρώ, για να γυρίσω πίσω σε αυτό που είπα, ότι είναι γενναιόδωρη, επειδή ακριβώς παρά τις τραγικές δυσκολίες που αντιμετώπισε στη ζωή της, από τα τόσο μικρά της χρόνια, δεν υποχώρησε. Ισα - ίσα αγαπά, παλεύει τη ζωή της. Νιώθω, λοιπόν, ότι έχω χρέος να προσπαθήσω να είμαι καλή και για έναν παραπάνω λόγο, που στους θεατές θα είναι και αυτή η γυναίκα.

-- Παρακολουθούμε ένα μονόλογο που ξεφεύγει όμως από την κλασική φόρμα και περνά - σε δευτερόλεπτα μπορούμε να πούμε - από την αφήγηση στο βίωμα, από τον αόριστο στον ενεστώτα... Πώς το διαχειριστήκατε ερμηνευτικά;

-- Οντως... Ηταν πολύ δύσκολο. Παρ' όλα αυτά δεν διαλέξαμε κανένα άλλο τρόπο μαζί με τον Ενκε, από το να το αφηγηθούμε έτσι. Με αυτό τον τρόπο που το αποδίδουμε, θεωρώ ότι ο θεατής όχι μόνο ακούει, αλλά μπορεί να δει και όλες αυτές τις σκηνές. Τουλάχιστον αυτό μας λέει ο κόσμος που το είδε. Είναι πολύ δύσκολο να περνώ από τον πόνο μιας γυναίκας 50 χρονών, σε μια γυναίκα πιο νέα, ακόμα κι ενός μικρού παιδιού.

Κάνω κατάθεση ψυχής. Δε νιώθω ότι υποδύομαι το συγκεκριμένο άτομο, αλλά το βιώνω και στη συνέχεια το παρουσιάζω στον κόσμο. Κάθε φορά, πριν βγω στη σκηνή, περνάω όλες τις εικόνες από μπροστά μου, για να πάρω το θάρρος να τις αφηγηθώ. Αυτός ο ρόλος δεν έχει τερτίπια θεατρικά, μόνο την αλήθεια της ηρωίδας. Κι ακόμα ένα τελευταίο που πιστεύω... Αυτός ο ρόλος δεν μπορεί να παιχτεί από κάποιον ηθοποιό που να μην έχει μια κοινή συνισταμένη με την ηρωίδα. Και ξέρετε, εμείς οι ηθοποιοί πολλές φορές έχουμε κληθεί να παίξουμε κόντρα ρόλους. Στο συγκεκριμένο έργο δεν πιστεύω ότι αυτό μπορεί να γίνει.

Το έχω αγαπήσει πάρα πολύ αυτό το έργο. Δεν αγαπώ το θάνατο. Αγαπώ, όμως, αυτή τη γυναίκα, αυτούς τους ανθρώπους που θυσιάστηκαν για τα ιδανικά τους, τους αγαπώ για τη θέλησή τους και την πίστη τους στη ζωή.

-- Είναι ένα θέμα που αγγίζει τις μνήμες όσων το βίωσαν... Από την άλλη, παρατηρούμε και από διάφορες πλευρές είτε να μη διδάσκεται η πραγματική ιστορία, είτε να παραχαράσσεται. Πώς μπορεί να συμβάλλει το έργο αυτό στις νεώτερες γενιές;

-- Θεωρώ ότι σκοπός του έργου, αλλά και το ότι επιλέξαμε τώρα να το ανεβάσουμε, είναι για να θυμηθούμε και να τιμήσουμε. Είναι ίσως από τα λίγα έργα που έχουν ανέβει σε σχέση με τον Εμφύλιο. Μπορεί να αφηγούμαστε μια ιστορία που πραγματοποιήθηκε 70 χρόνια πριν, αλλά η νοοτροπία, οι πρακτικές των παρακρατικών υπήρχαν και τις βιώναμε και τα επόμενα χρόνια. Πλέον το βλέπουμε στην καθημερινότητά μας. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει σπάσει το αυγό του φιδιού. Και να σας πω και κάτι... Καμιά φορά πάσχουμε από μνήμη. Καλό είναι να ξύσουμε αυτή τη μνήμη και να θυμηθούμε.

  • Το έργο «Πού 'ναι η μάνα σου μωρή;» ανεβαίνει στη σκηνή LAB του θεάτρου «Σημείο» (Χαρ. Τρικούπη 10, Καλλιθέα, τηλέφωνο: 210922 9579), κάθε Παρασκευή - Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 19.00. Τα σκηνικά - κοστούμια είναι της Χριστίνας Κωστέα και οι φωτογραφίες της Κικής Παπαδοπούλου και της Σωτηρίας Ψαρού. Γενική είσοδος 12 ευρώ, φοιτητικό - συνταξιούχοι 10 ευρώ, 8 ευρώ στις ομαδικές κρατήσεις άνω των 40 ατόμων και ελεύθερη είσοδος στους ανέργους.

Αλ. Π.

ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΡΟΔΟ
Βία, η μοιραία κατάληξη

1. Η περιφρόνησή μου για το καθεστώς δεν προλαβαίνει να συγκεντρώνει λόγους για να κάνει την επανεμφάνισή της. Η χρήση χημικών και οι βιαιότητες κατά των συνταξιούχων από τους νεάντερταλ των ΜΑΤ ήταν προορισμένες να σπείρουν το φόβο σε όλους όσους από δω και στο εξής θα τολμούν να διαδηλώνουν μπροστά στου Μαξίμου. Κοινή λογική: αν επιτίθενται στους γέροντες, μπορεί κανείς να φανταστεί και τα υπόλοιπα που είναι διατεθειμένοι να πράξουν. Η πεισματική επικύρωση της βίας εκ μέρους των Συριζαίων σε κάθε διεκδίκηση των εργαζομένων δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο στον οποίο εγκλωβίζεται ο πρωθυπουργός, ώστε να αισθάνεται ήσυχος για να εκπροσωπεί το ιδεώδες της Ευρώπης.

2. Συχνά μια εικόνα ή μια φράση αποδυναμώνουν, εκμηδενίζουν κάθε συζήτηση, κάθε ατέρμονη ανάλυση. Ακούσαμε από τον γέροντα συνταξιούχο, που χτυπήθηκε από τα ΜΑΤ: «Δεν με νοιάζει καθόλου που με χτύπησαν, περισσότερο φοβήθηκα για τα γυαλιά μου, μην πέσουν και σπάσουν, γιατί δεν έχω χρήματα να αγοράσω άλλα».

3. Δεν υπάρχει αμφίεση που να μη δοκίμασε ο Τσίπρας, κι όμως δεν κατάφερε να ανακτήσει την αξιοπιστία του. Ενώ παίζει μόνος του θέατρο, κεκλεισμένων των θυρών, έξω ο κόσμος καίγεται προσπαθώντας να μεταβάλει τη μοίρα του.

4. Αντί να χαιρόμαστε τους γέροντές μας, ευθυτενείς και όρθιους, αντί η Πολιτεία να τους εξασφαλίζει μια ασφαλή και ήρεμη ζωή, τους κυνηγά στο πεζοδρόμιο. Ενδεια πολιτισμού, την οποία οι Συριζαίοι προφανώς συντηρούν. Κάθε πράξη βίας ενάντια σ' έναν απόμαχο της ζωής είναι πράξη βίας ενάντια στον κάθε πατέρα, ενάντια στη μόνιμη πηγή σοφίας, είναι ξεριζωμός από την ιστορία μας, από την ουσία από την οποία είμαστε φτιαγμένοι. Η ζωή δεν είναι παρά ένα ίχνος στην άμμο που προλαβαίνουμε να αφήσουμε πριν χαθεί από το κύμα της θάλασσας. Ας την προστατέψουμε περισσότερο, όπως προσπάθησε ο ήρωας του βιβλίου «Μια εποχή με γλυκό καιρό» του Μπράντμπερυ: «Μια μέρα, ενώ ο ήλιος κοντεύει να δύσει, ο ήρωας καθώς περπατάει ρεμβάζοντας στην έρημη ακτή διακρίνει από μακριά έναν μικρόσωμο γέρο που τριγυρίζει στην αμμουδιά μ' ένα μπαστούνι και σχεδιάζει παράξενες μορφές. Είναι ο Πικάσο. Ο ήρωας τον καταλαβαίνει όταν πηγαίνει πίσω του και βλέπει τα σχέδια στην άμμο. Παρακολουθεί κρατώντας την αναπνοή του, με το φόβο μήπως σπάσει η μαγεία. Ο Πικάσο απομακρύνεται και χάνεται. Ο άνθρωπός μας θα ήθελε να σώσει το έργο, όμως η θάλασσα ανεβαίνει και καλύπτει την αμμουδιά» (από το βιβλίο του Ουμπέρτο Εκο «Κήνσορες και θεράποντες», μετ. Εφης Καλλιφατίδη, εκδ. «Γνώση»).

5. Η νευρικότητα με την οποία η κυβέρνηση αποφάσισε να αποτυπώσει την κυριαρχία της πάνω στους συνταξιούχους, φανερώνει ότι έχει απομονωθεί από τον κόσμο. Εχει ωστόσο λάβει το μήνυμα πως έχουν τελειώσει τα λόγια και άλλα λόγια και πως η μόνη σφαίρα δράσης που της απομένει είναι η βία. Ο Τσίπρας εξαπάτησε τον ίδιο του τον εαυτό, γιατί πίστεψε ότι όλοι είμαστε ίδιοι και όμοιοι, και ως εκ τούτου μπορεί ανά πάσα στιγμή να μας παίζει.


Του
Γιώργου ΚΑΚΟΥΛΙΔΗ

Και στη Σάμο

Η παράσταση θα παρουσιαστεί και στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Σάμου.

Στο Βαθύ: Τετάρτη 20 Γενάρη, στις 21.00, στο Αμφιθέατρο Λυκείου

Στο Καρλόβασι: Πέμπτη 21 Γενάρη, στις 21.00, στην αίθουσα Γυμνασίου




Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org