Κυριακή 18 Ιούνη 2006
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σελίδα 4
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
«Κιθαριστής» των λατινοαμερικάνικων λαών

Ο Νικολάς Γκιγιέν, έφηβος ακόμα, είδε τον πατέρα του να δολοφονείται, καθώς οι επεμβάσεις των Αμερικανών, βάσει της συνθήκης Platt (1902), οδήγησαν τη χώρα σε οικονομική, πολιτική, ηθική και πνευματική καταστροφή. Οι δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων και η τρομοκρατία ήταν το κύριο μέσο της άσκησης εξουσίας των αμερικανοκίνητων κυβερνήσεων. Σημαδεμένος από τη δολοφονία του πατέρα του, ο Γκιγιέν πάει στην Αβάνα.

Το 1927 δημοσιεύει την πρώτη του συλλογή «Καρδιά και μυαλό». Η επίδραση του Ρουμπέν Ντάριο, «πατέρα» του λατινοαμερικάνικου μοντερνισμού, είναι εμφανής στα πρώτα του ποιήματα. Επίσης, ενδιαφέρεται για τα ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά ρεύματα που επιδρούν στην παραδοσιακή κουβανέζικη ποίηση.

Με τη συλλογή «Motivos de son» (1930) προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση, όχι μόνο στην Κούβα, αλλά ευρύτερα και αναγνωρίζεται ως σημαντική μορφή της κουβανέζικης ποίησης. Στα ποιήματά του συνδύασε τον παλιό φολκλορικό ρυθμό, την παλαιότερη λαϊκή γλώσσα και λαϊκή μουσική, εκφράζοντας τη διπλή εθνική και πολιτιστική ρίζα του νησιού. Με αυτή τη συλλογή ο Γκιγιέν επιδιώκει μια ποίηση εθνική, απελευθερωμένη. Ποίηση των μαύρων και λευκών, μια «βαθιά λυρική κουβανέζικη βλάστηση». Ο Γκιγιέν πιστεύει ότι οι λαοί αντιστέκονται οικονομικο-πολιτικά αλλά και πολιτιστικά και ότι η τέχνη πρέπει να είναι εθνική και αντιιμπεριαλιστική. Να έχει απήχηση σ' όλους τους λαούς του κόσμου.

Σε συνέντευξή του, το 1930, έλεγε: «Προσπαθώ να ενσωματώσω στην κουβανέζικη λογοτεχνία ό,τι θα μπορούσε να ονομασθεί ποίημα - ρυθμός, στηριγμένο στη μορφή λαϊκού χορού της χώρας μας. Οι ρυθμοί που μπορούν να γίνουν μουσική, αλλά δε γράφτηκαν μόνο γι' αυτό το σκοπό, θέλουν να παρουσιάσουν κάδρα ηθών, λαϊκούς τύπους που υπάρχουν πλάι μας, όπως μιλούν και σκέφτονται! Τα ποιήματά μου με βοηθούν, επιπλέον, να διεκδικήσω ό,τι απομένει δικό μας, βγάζοντάς το στο φως και χρησιμοποιώντας το σαν ένα ποιητικό στοιχείο δύναμης. Οσον αφορά στον προσανατολισμό της ποίησής μου, πιστεύω ότι τον έχω βρει. Με μαγεύει η σπουδή του λαού... Το βαθύ ψάξιμο των σπλάχνων του... Η ερμηνεία των πόνων και των απολαύσεών του».

Στη δεκαετία 1930-1940, η εξάρτηση από τις ΗΠΑ φουντώνει απελπιστικά τη διαφθορά και πολιτική εξαχρείωση. Το νησί γίνεται «παράδεισος» του τζόγου και της πορνείας. Οι διανοούμενοι εξεγείρονται. Πρώτος, ο Νικολάς Γκιγιέν, καταγγέλλοντας με το έργο του τις διακρίσεις σε βάρος των μαύρων και την εξαθλίωση όλου του λαού. Το 1937 πάει στην Ισπανία, όπου μαίνεται ο εμφύλιος πόλεμος. Δημοσιεύει τη συλλογή «Ισπανία. Ποίημα με τέσσερις θλίψεις και μια ελπίδα». Είκοσι πέντε χρόνια μετά, ερωτώμενος σε συνέντευξη ποια είναι τα σημαντικότερα γεγονότα που έδωσαν ένα βαθύ νόημα στη ζωή του, απάντησε: «Το πιο καθοριστικό ήταν ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος».

Επιστρέφοντας από τη Σοβιετική Ενωση, το 1952, μαθαίνει το στρατιωτικό πραξικόπημα του δικτάτορα Μπατίστα. Ο ποιητής συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Το 1953 αποφυλακίζεται και αυτοεξορίζεται. Στην αυτοεξορία έγραψε 43 ποιήματα, που δημοσίευσε το 1958 με τον προφητικό τίτλο «Το περιστέρι των λαών», εκφράζοντας τη χαρά του, καθώς έβλεπε έναν καινούριο «ήλιο» ν' ανατέλλει στη χώρα του. Η συλλογή κυκλοφόρησε στο Μπουένος Αϊρες (28/12/1958).

Τέσσερις μέρες μετά (1/1/1959) η Επανάσταση του κουβανικού λαού θριάμβευσε κι ο ποιητής επιστρέφει στην Κούβα. Με ενθουσιασμό αφοσιώνεται στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Ταξιδεύει, εκπροσωπώντας τη χώρα του ως πολιτιστικός πρεσβευτής, ενώ η φήμη του εξαπλώνεται διεθνώς.

Το 1967 δημοσιεύει στην Αβάνα τη συλλογή «Ο μεγάλος ζωολογικός κήπος». Το 1972 εκδίδεται η συλλογή «Οδοντωτή ρόδα», που περιλαμβάνει έξι ελεγείες αφιερωμένες στον Τσε Γκεβάρα:

«Δεν υπάρχει ανάπαψη

Χαίρε Γκεβάρα!

`Η καλύτερα περίμενέ μας.

Θα φύγουμε μαζί σου.

Θέλουμε να πεθάνουμε για να ζήσουμε.

Οπως εσύ έχεις πεθάνει

Για να ζήσουμε όπως εσύ ζεις

Τσε Κομαντάντε

Φίλε...»

Ο Νικολάς Γκιγιέν δεν ήταν μόνο ο εθνικός ποιητής της Κούβας. Ηταν ο μεγαλύτερος «κιθαριστής» της Λ. Αμερικής. Κατόρθωσε τα ποιήματά του να επιστρέψουν στο στόμα εκείνων από τους οποίους είχαν βγει, των λαών της Λ. Αμερικής, οι οποίοι τα τραγουδούν αγνοώντας, κάποιοι, τον δημιουργό τους.

«Ο ρυθμός του ώριμου θέλω

Ολόκληρος ο ρυθμός σου.

Αυτός του ανοιχτού μέλλοντος

Ολόκληρος ο ρυθμός σου.

Αυτός που τραγουδάς όρθιος πάνω στο τείχος

Ολόκληρος ο ρυθμός σου».


Κική ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ


Κορυφή σελίδας

Διαβάστε στο «Ρ»
Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org